Prace Geograficzne, z. 119

Redaktor: Bokwa A.
Rok wydania: 2008
Język publikacji: polski

ISSN 1644-3586

Nakład wyczerpany.

Publikacje wysyłane są jedynie pod dokonaniu z góry wpłaty na konto:
PEKAO S.A. o/Kraków 34 1240 4722 1111 0000 4860 3050

Osoby zainteresowane otrzymaniem faktury VAT prosimy o podanie odpowiednich danych (nazwę płatnika, adres oraz nr NIP) w polu "uwagi".

Tytuł: Zeszyt: Redaktorzy:
Rok: Język publikacji: Cena jednostkowa:
Imię: Nazwisko:
Email: Tel:
Ulica: Kod pocztowy:
Miasto: Kraj:
Liczba egzemplarzy: Do wartości egzemplarza doliczany jest koszt przesyłki - 7,5 PLN.

Przy zamówieniach powyżej 1 egzemplarza koszty przesyłki należy uzgodnić indywidualnie.

Uwagi:
Spis treści:
Przedmowa
Autor: Barbara Obrębska-Starkel, Anita Bokwa
Strony: 7-8
Zmienność klimatu Pogórza Wielickiego w latach 1978-2003 (na przykładzie stacji Dobczyce)
Autor: Danuta Limanówka
Strony: 9-28
Summary - read more..
The paper presents weather elements which have a significant impact on the meso-scale differentiation of cloudiness, wind speed, air temperature and vapour pressure. The data used come from the station belonging to the Institute of Meteorology and Water Management and located at Dobczyce, from the period 1978-2003. The station did not change its localisation in the period studied. Local climate controlling factors were changed significantly, first of all because of the construction of a water reservoir at the Raba River in the 1980s. The analysis of 26-year measurement series allowed to define the most important changes of the climate in the Wieliczka Foothills. The frequency of anticyclonic systems increase, similar to advection from the western sector which proves greater oceanic influences. Hess (1965) included the Wieliczka Foothills to the moderately warm vertical climatic zone, located up to 750 m a.s.l., with mean annual air temperature 6-8°C. At the end of the 20th century, a significant warming took place. Mean annual air temperature reached 8.7°C in Gaik-Brzezowa and 8.2°C in Dobczyce which proves the shift of the climatic vertical zones borders (Bokwa, Matuszyk 2005). Mean annual cloudiness at Dobczyce reached 62.5%. The mean monthly values show a great variability, the highest value was noted in Dec. 1989 (90%) and the lowest in Aug. 1992 (30%). In autumn, a clear increasing trend can be observed. Mean annual number of clear days is 50, but in the period studied it varied from 19 in 1980 to 80 in 1992. In the last 10 years, a significant increase in the number of clear days was noted. Mean daily air temperature changed from -23.3°C (26.12.1996) to 26.8 C (1.08.1994). The highest mean annual value of vapour pressure occurred in 1994 (11.5 hPa), the lowest in 1979 (8.7 hPa). The index shows a clear increase in the 1990s, but also a great interannual variability. Mean monthly wind speed varied in the period studied from 0.9 to 3.8 m/s-1 and the mean annual value was 2.1 m/s-1. The influence of the water reservoir could be noticed only in the air temperature increase followed by the decrease of frost and ground frost frequency. The water body effects only the area in its close vicinity. The climatic changes observed might have impact on the water supply of the reservoir, water organisms existence, the reservoir pollution etc.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Przeanalizowano średnie miesięczne, roczne i terminowe wartości temperatury powietrza, zachmurzenia, prężności pary wodnej i prędkości wiatru na Pogórzu Wielickim, na przykładzie danych ze stacji IMGW w Dobczycach z lat 1978-2003. Stacja działa cały czas prawie w tym samym miejscu i dysponuje homogeniczną serią danych pomiarowych. Nastąpił wzrost częstości występowania układów wysokiego ciśnienia o 4% i zwiększenie napływu mas powietrznych z sektora zachodniego. Wzrosła średnia roczna temperatura powietrza z 6,5°C w 1980 r. do 9,8°C w 2000 r. i prężność pary wodnej. W ostatnich dziesięciu latach nastąpił także wyraźny wzrost liczby dni pogodnych. Wpływ zbiornika zaznaczył się wyraźnie tylko we wzroście temperatury powietrza i w zmniejszeniu częstości występowania mrozów i przymrozków.
Bilans promieniowania krótkofalowego Słońca na Pogórzu Wielickim w latach 1978-1982 i 1999-2003 na podstawie pomiarów w Gaiku-Brzezowej
Autor: Zygmunt Olecki
Strony: 29-40
Summary - read more..
The aim of the paper is proving the homogeneity of the solar radiation measurement series in Gaik-Brzezowa (Wieliczka Foothills) by comparison of the data from two periods: 1978-1982 and 1999-2003. In 1982, the Dobczyce Water Reservoir was completed and therefore the actinometric station operating since 1965 had to be moved slightly. The first period present data from the station located in the river valley before the construction of the reservoir, while the other period was chosen to get the data obtained after the stabilization of the environment to the new element, from the station located on a hill top. The atmospheric transparency was much higher in the years 1999-2003 than in the period 1978-1982 (Table 1), similar to sunshine duration (Table 2). In the years 1978-1982 the main component controlling the total radiation was the diffused radiation, while in the years 1999-2003 it was higher from the direct radiation only on cold half-year in the morning hours (Table 6 and 7). The comparison proved that the change in the station localization did not affect the series homogeneity. Better solar conditions in the period 1999-2003 result from higher atmospheric transparency and higher sunshine duration than in 1978-1982.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem opracowania jest sprawdzenie jednorodności serii pomiarów promieniowania słonecznego w Gaiku-Brzezowej (Pogórze Wielickie) przez porównanie warunków solarnych dwóch pięcioleci: 1978-1982 i 1999-2003. W związku z ukończeniem w 1982 r. budowy zbiornika wodnego na rzece Rabie lokalizacja działającej od 1965 r. stacji aktynometrycznej uległa niewielkiej zmianie. Dlatego pierwszy z porównywanych okresów obejmuje lata bezpośrednio przed powstaniem zbiornika, drugi zaś to okres po ustabilizowaniu się zmian, jakie zaszły w środowisku naturalnym w wyniku powstania dużego zbiornika wodnego. Z porównania obu pięcioleci wynika, że zmiana lokalizacji stacji aktynometrycznej nie spowodowała zerwania jednorodności serii pomiarowej, a korzystniejsze warunki solarne w latach 1999-2003 są efektem większej przezroczystości atmosfery oraz większego usłonecznienia niż w okresie 1978-1982.
Warunki nefologiczne i anemologiczne na Pogórzu Wielickim w latach 1978-1982 oraz 1999-2003
Autor: Anita Bokwa
Strony: 41-62
Summary - read more..
The data analysed consist of daily observations of cloudiness and wind speed (6, 12, 18 UTC), in the years 1978-1982 and 1999-2003, at two stations: Dobczyce and Gaik-Brzezowa, located at the Dobczyce Water Reservoir, 30 km south of Cracow, in the Wieliczka Foothills (belonging to the Carpathian Foothills). The periods chosen represent the conditions before and after the reservoir's construction. In the first period, the station in Gaik-Brzezowa was in the river valley, and the station in Dobczyce was located on the hill top. In the years 1999-2003 both stations were located in convex landforms. At both stations and in both periods weak winds dominated (Table 4) and the number of cloudy days was 5 times larger than the number of clear days (Table 1 and 2, Figure 7). In both periods the cloudiness in Gaik-Brzezowa was higher than in Dobczyce, in 1978-1982 by 30%, due to the location of the stations in two different landforms, and in 1999-2003 by 15%, due to different horizon coverage by the natural obstacles.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Porównano codzienne pomiary zachmurzenia i prędkości wiatru na stacjach meteorologicznych w Dobczycach i Gaiku-Brzezowej w latach 1978-1982 i 1999-2003, czyli przed wybudowaniem Zbiornika Dobczyckiego i po jego wybudowaniu. W obydwu pięcioleciach zachmurzenie w Gaiku-Brzezowej było zazwyczaj większe niż w Dobczycach (do 30% w latach 1978-1982 i do 15% w latach 1999-2003). Na obydwu stacjach zanotowano w tym samym czasie przewagę słabych wiatrów w ciągu roku i około 5-krotnie większą liczbę dni pochmurnych niż pogodnych.
Zróżnicowanie temperatury powietrza i prężności pary wodnej w mikro- i mezoskali na Pogórzu Wielickim
Autor: Krzysztof Matuszyk
Strony: 63-80
Summary - read more..
The data analysed consisted of daily measurements of air temperature and vapour pressure (6, 12 and 18 UTC) from the periods 1978-1982 and 1999-2003, from the station in Gaik-Brzezowa (Wieliczka Foothills, a part of the Carpathian Foothills). In the first period the station was located in a river valley, while in the second one, after the construction of the Dobczyce Water Reservoir, it was moved to the hill top. Apart from the main stations, the measurements were taken at the topoclimatic profile points. In 1978-1982 the measurement points were: Terrace, Slope, Forest, Hill top. In 1999-2003 those were: Slope, Forest, Hill top 2 and Reservoir bank. The period 1978-1982 was much colder than 1999-2003 (Table 2 and 4). However, the land use changes were much more significant than climatic fluctuations for the meso scale air temperature differentiation. Significant differences in air temperature and vapour pressure in the study area, due to the various relief and land use features, occur mainly in the warm half-year, regardless the construction of the reservoir. Air temperature spatial pattern is affected by both relief and land use, while the vapour pressure spatial pattern depends almost exclusively on land use features. The spatial patterns of air temperature and vapour pressure changed due to the construction of the water reservoir both qualitatively and quantitatively. In 1978-1982, the warm belt on the slope was an important mesoclimatic feature of the area, and after the reservoir construction it is still noticeable. However, the thermal and humidity sequence has been changed in some seasons and hours. The forest has its own mesoclimate and the impact of the reservoir is almost negligible. The minimum air temperature was raised by the reservoir at the hill top which decreased the differences between the forest and non-forested area.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Zanalizowano codzienne wartości temperatury powietrza i prężności pary wodnej (6, 12, 18 UTC) z lat 1978-1982 i 1999-2003 ze stacji głównej i profilowych punktów pomiarowych na Stacji Naukowej IGiGP UJ w Gaiku-Brzezowej. Na omawianym obszarze znaczące różnice termiczne i wilgotnościowe, spowodowane urozmaiceniem rzeźby i użytkowania terenu, występują prawie wyłącznie w półroczu ciepłym i wybudowanie zbiornika wodnego nie miało na to wpływu. Na zróżnicowanie przestrzenne temperatury powietrza ma wpływ zarówno rzeźba, jak i użytkowanie terenu, przy czym ich rola i znaczenie zmieniają się w poszczególnych terminach pomiarowych i porach roku. Na zróżnicowanie przestrzenne prężności pary wodnej natomiast wpływa obecnie prawie wyłącznie użytkowanie terenu.
Wpływ promieniowania słonecznego, zachmurzenia i prędkości wiatru na zróżnicowanie przestrzenne temperatury powietrza i prężności pary wodnej w mikro- i mezoskali na Pogórzu Wielickim
Autor: Anita Bokwa
Strony: 81-100
Summary - read more..
Multiple regression analysis was used to study the combined influence of solar irradiation, cloudiness and wind speed on air temperature and vapour pressure at the measurement points of the Jagiellonian University research station in Gaik-Brzezowa, which represent various forms of relief and land use of the Wieliczka Foothills (a part of the Carpathian Foothills). The data used come from 1978-1982 (before the construction of the Dobczyce Water Reservoir) and 1999-2003 (after the reservoir's construction). The analysis was based on daily data (6, 12, 18 UTC) from four points in each period. The interaction between the meteorological elements and relief and land use has no constant character in annual and diurnal course (Figures 1-4). Cloudiness was of the greatest importance in controlling mainly the air temperature in summer and winter, while radiation balance in spring and autumn. Land forms and land use had no significant impact on the magnitude of impact of the studied variables in controlling air temperature and vapour pressure. The role of radiation balance increased in the second period.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Zastosowano analizę regresji wielorakiej, żeby zbadać łączny wpływ promieniowania słonecznego, zachmurzenia i prędkości wiatru na kształtowanie się temperatury powietrza i prężności pary wodnej w punktach pomiarowych Stacji Naukowej IGiGP UJ w Gaiku-Brzezowej, które reprezentują różne formy rzeźby i użytkowania terenu, charakterystyczne dla Pogórza Wielickiego. Interakcja między kompleksem omawianych elementów meteorologicznych a rzeźbą i użytkowaniem terenu nie ma stałego charakteru w ciągu roku i w przebiegu dobowym. Zachmurzenie miało największy udział w kształtowaniu przede wszystkim temperatury powietrza latem i zimą, a bilans promieniowania - wiosną i jesienią. Rzeźba i użytkowanie terenu nie miały znaczącego wpływu na wielkość udziału badanych zmiennych w kształtowaniu temperatury powietrza i prężności pary wodnej.
Metodyka cyfrowego opracowania termohigrogramów
Autor: Alicja Grzyborowska, Wojciech Jawień
Strony: 101-106
Summary - read more..
The paper presents assumptions, elements and performance of software for the digital processing of the thermohigrograms. That includes scanning, inserting the reference measurement values, transformation of the lines and creating the output files. The software allows quick acquisition of hourly values of air temperature and humidity and creates e.g. monthly reports.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Artykuł prezentuje założenia, elementy i zasady działania oprogramowania komputerowego przeznaczonego do cyfrowego przetwarzania termohigrogramów. Program umożliwia szybkie uzyskanie danych godzinnych temperatury i wilgotności względnej powietrza oraz tworzy zestawienia danych, np. miesięczne.