Prace Geograficzne, z. 121

Redaktorzy: Jackowski A., Quirini-Popławski Ł.
Rok wydania: 2009
Język publikacji: polski

ISSN 1644-3586

Cena egzemplarza: 28.35 PLN (w tym 5% VAT)

Publikacja jest do nabycia w Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Istnieje również możliwość złożenia zamówienia przez internet.

Wszelkich informacji dotyczących zamówień udziela Sekretariat IGiGP UJ:
tel. +48/12/ 664-52-50
e-mail: sekretariat@geo.uj.edu.pl

Publikacje wysyłane są jedynie pod dokonaniu z góry wpłaty na konto:
PEKAO S.A. o/Kraków 34 1240 4722 1111 0000 4860 3050

Osoby zainteresowane otrzymaniem faktury VAT prosimy o podanie odpowiednich danych (nazwę płatnika, adres oraz nr NIP) w polu "uwagi".

Tytuł: Zeszyt: Redaktorzy:
Rok: Język publikacji: Cena jednostkowa:
Imię: Nazwisko:
Email: Tel:
Ulica: Kod pocztowy:
Miasto: Kraj:
Liczba egzemplarzy: Do wartości egzemplarza doliczany jest koszt przesyłki - 7,5 PLN.

Przy zamówieniach powyżej 1 egzemplarza koszty przesyłki należy uzgodnić indywidualnie.

Uwagi:
Spis treści:
Przemiany demograficzne jako uwarunkowania miejskiego rynku pracy Jelcza-Laskowic
Autor: Joanna Bałach-Frankiewicz
Strony: 11-23
Summary - read more..
The basic purpose of this study is to describe demographic changes and their influence on the formation of the labor market in Jelcz-Laskowice from 1990 to 2009. The analysis presented herein delves into issues concerning the labor market as well as unemployment in the bus company town of Jelcz-Laskowice. The paper also describes the age structure of the bus company workers and the local population in general. Finally, the bus workers' professional activity is analyzed from a social and demographic perspective. Current demographic and social issues in Jelcz-Laskowice include slightly growing birth rates, growing numbers of young people, as well as changes in lifestyles that have, to some extent, adapted the local labor market to the needs of local residents. Demographic changes are "causing" development challenges for the town. For example: It has become necessary to ensure that a sufficient number of jobs exists for people entering "working age" and those relocating from other areas. The paper aims to present existing labor market conditions from a demographic perspective and to show the demographic perspectives of the residents of Jelcz-Laskowice.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Opracowanie stanowi próbę analizy wybranych czynników wpływających na funkcjonowanie miejskiego rynku pracy w systemie osadniczo-produkcyjnym Jelcza-Laskowic. W artykule przedstawiono przekształcenia lokalnego rynku pracy pod wpływem zachodzących na badanym obszarze przemian demograficznych.
Zróżnicowanie ruchu turystycznego wokół zbiorników zaporowych w Karpatach Polskich
Autor: Barbara Bielak
Strony: 25-37
Summary - read more..
Tourism in the vicinity of dammed reservoirs in the Polish Carpathian Mountains is comprised of many forms of leisure. The most important reasons for visiting the area are rest, education, and culture. A variety of landforms as well as the presence of water within a mountainous region are key factors in the development of specialized branches of tourism. Most tourist arrivals take place in the summer season (June - September) while in areas adapted to winter sports, most tourists come from December to March. People who live near such mountain reservoirs and have only a short drive, tend to stay one to three days on weekend and holidays. Based on the information collected from survey results, 59% of stays are one-day stays. The development of the tourist industry was investigated using the coefficient of intensity of tourist traffic - based on Schneider. The counties of Wisła (Wisła Czarne Reservoir) and Solina (Solina Myczkowce Reservoir) had the highest coefficient values. In 2006, Wisła had a coefficient of 1711 which marks a 43% increase in relation to 2002. In 2006, Solina had a coefficient of 1321 and had recorded a 40% increase in the coefficient in relation to 2004.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule przedstawiono zróżnicowanie ruchu turystycznego wokół zbiorników karpackich. Uczyniono to, omawiając typy ruchu turystycznego występujące na badanym obszarze, sezonowość pobytów turystycznych i czas ich trwania oraz obliczając wskaźnik intensywności ruchu turystycznego według Schneidera.
Frekwencja kuracjuszy w Krynicy W Karpatach Zachodnich i Truskawcu w Karpatach Wschodnich (Ukraina)
Autor: Małgorzata Buczek, Łukasz Quirini-Popławski
Strony: 39-58
Summary - read more..
The article delves into the issue of the number of customers at two key Carpathian resorts: Krynica in the Western Carpathians and Truskawiec in the Eastern Carpathians. The function of each center as a health resort has been shaped by almost 200 years of history (Fig. 1). The subject above is discussed with special attention being paid to factors that affect the number of customers as well as economic and political changes. Two distinct stages of resort development were identified based on customer data collected for both Krynica and Truskawiec. Both resorts developed under similar conditions and at similar rates until World War I with Krynica being somewhat more dynamic (Fig. 2). The two decades between the world wars saw dynamic growth at both resorts. There was one difference: Truskawiec was a private resort between 1911 and 1939. Krynica, on the other hand, was a state-owned facility. The paper presents an interesting comparison of the two resorts following World War II when both centers fell under socialist management, and more recently, reverted back to free market management after 1989.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule prześledzono zagadnienie frekwencji kuracjuszy w dwóch ważnych karpackich uzdrowiskach: Krynicy w Karpatach Zachodnich i Truskawcu w Karpatach Wschodnich, w których zasadnicza funkcja uzdrowiskowa kształtuje przestrzeń od blisko 200 lat. Powyższy temat omówiono, zwracając szczególną uwagę na uwarunkowania frekwencji oraz zmiany gospodarcze i polityczne. Na podstawie danych o frekwencji kuracjuszy wydzielono główne etapy rozwoju Krynicy i Truskawca. Rozwijały się one w podobnych warunkach politycznych i tempie do wybuchu I wojny światowej z istotną przewagą Krynicy. Dwudziestolecie międzywojenne to okres dalszego dynamicznego rozkwitu obydwu kurortów. Truskawiec od roku 1911 do 1939. był jednak uzdrowiskiem prywatnym, Krynica zaś państwowym. Najbardziej interesujące jest porównanie rozwoju po roku 1945 w systemie gospodarki socjalistycznej, a następnie wolnorynkowej.
Zróżnicowanie postrzegania młodzieży wiejskiej przez mieszkańców miast Polski Południowej
Autor: Magdalena Dej
Strony: 59-72
Summary - read more..
The aim of the research was to analyze the general views of urban dwellers on young people from the countryside as well as their views concerning specific characteristics (e.g. honesty, religiousness, openness) in comparison with analogous traits of young city dwellers. The second objective of the study was to determine the factors differentiating the perception of each characteristic trait of young country dwellers. Factors were placed in three broad categories: 1) personal traits of city inhabitants (education, sex, age), 2) intensity of city inhabitants' relationships with country dwellers, and 3) characteristic features of survey respondents' place of residence. The last goal of the research was to determine the social distance (measured on the Bogardus Social Distance Scale) between city dwellers and young people from the countryside as well as to identify the reasons behind the uneven magnitude of the measured social distance. The research was carried out in eleven cities in southern Poland. The selection criteria taken into account before choosing cities for research purposes were the following: city size, geographic location within its historical region, dynamics of its population growth between 1950 and 2000, and date when the given city was granted "city rights". The data were collected via a survey of 1111 inhabitants of the cities selected. The results of the survey indicate that young people from rural areas are viewed differently by urban dwellers than are their counterparts from cities. Opinions expressed by urban dwellers were more positive than it was initially expected. The most important opinion-shaping factors were city dwellers' intensity of their relationship with rural areas and their level of education. Other key factors identified were various characteristics related to one's place of residence, especially considering Poland's various historical regions. Surprisingly, the social distance between the two analyzed groups is larger than it is suggested by the expressed views on young people from rural areas.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Niniejsze opracowanie powstało na bazie badań ankietowych przeprowadzonych na próbie 1111 mieszkańców miast Polski Południowej i przedstawia opinię dorosłych mieszkańców tych miast na temat młodzieży wiejskiej.Prezentowane wyniki badań dotyczą uogólnionego postrzegania młodzieży wiejskiej, a także konkretnych cech poddanych ocenie. Przedstawione zostały także czynniki, które wpływają na niejednakową percepcję młodych mieszkańców wsi przez różne grupy osób zamieszkujących miasta. Czynniki te były klasyfikowane do trzech zasadniczych grup: określających cechy osobowe respondentów, intensywności ich związków z obszarami wiejskimi oraz specyfikę ich miejsca zamieszkania. Mierzono również wielkość dystansu społecznego dzielącego młodzież wiejską od mieszkańców miast, wskazano także czynniki decydujące o jego zróżnicowaniu.Z przeprowadzonych badań wynika, iż postrzeganie młodzieży wiejskiej przez mieszkańców wytypowanych miast jest bardziej pozytywne aniżeli młodzieży z ich własnego miejskiego środowiska, zarówno w ujęciu syntetycznym jak i w aspekcie poszczególnych cech. W największym stopniu na zróżnicowanie postrzegania wpływają związki mieszkańców miast z obszarami wiejskimi oraz wykształcenie respondentów. Ciekawe zależności rysują się również w odniesieniu do płci respondentów oraz położenia miast w granicach historycznych regionów Polski. Zaobserwowano, iż dystans społeczny dzielący mieszkańców miast od młodzieży wiejskiej jest z reguły niewielki, jednak w przypadku pewnych grup ankietowanych, zwłaszcza gorzej wykształconych, nadal nie pozwala on na pełną integrację z młodymi mieszkańcami polskiej wsi.
Potencjał Dolnego Śląska w sferze badawczo-rozwojowej
Autor: Helena Dobrowolska-Kaniewska
Strony: 73-85
Summary - read more..
A basic feature of modern economies is an increase in the significance of knowledge and information as factors determining the pace, direction, and character of social and economic development. Therefore, the research and development environment is becoming increasingly important. R&D is perceived as one of the main players among innovative processes, both on a national as well as a regional scale. The main objective of this article is to identify the R&D resources of Lower Silesia and compare them to national R&D resources. Furthermore, the goal is to characterize the economic activity of business entities in this region and to describe the extent of cooperation between R&D and the manufacturing sector in Lower Silesia in 2004. The potential of the R&D sector in Lower Silesia in its particular areas of activity is quite uneven. In some respects, the Lower Silesian entities in this sector possess potential values exceeding the average for Poland. In this sense, the Lower Silesian R&D sector is one of the best developed in the country. This applies mainly to the percentage of research personnel working in this sector (Fig.3) and the financing of R&D activity from personal and business enterprise funds. On the other hand, the internal expenditures of this sector were lower than incommensurate to the level of development of the voivodeship. This is quantified by commonly used measurement tools such as GDP per inhabitant, share of spending on R&D in relation to regional GDP, and the so-called GERD (Gross Domestic Expenditure for R&D). Moreover, a survey conducted for the Lower Silesian Innovation Strategy Program revealed some weaknesses in the R&D sector in Lower Silesia, mainly with respect to cooperation between micro-enterprises and small enterprises.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Podstawową cechą współczesnej gospodarki jest wzrost znaczenia wiedzy i informacji jako źródeł decydujących o tempie, kierunku i charakterze rozwoju społeczno-gospodarczego. Powoduje to, że coraz ważniejszą rolę w rozwoju tym odgrywa sfera badawczo-rozwojowa, która jest traktowana jako jeden z głównych aktorów procesów innowacyjnych, i to zarówno w skali kraju, jak i regionu. Głównym celem artykułu jest charakterystyka sfery badawczo-rozwojowej na Dolnym Śląsku w 2004 roku na tle kraju, a także przedstawienie jej współpracy ze sferą produkcji w regionie. Trwałe i ścisłe kontakty pomiędzy sferą B+R a sferą gospodarki skutkują dynamicznym wzrostem innowacyjności i konkurencyjności obszarów, na których zachodzą, a rozpoznanie zasobów oraz zasięgu owej współpracy pozwala w istotny sposób kształtować politykę innowacyjną na szczeblu regionalnym.
Charakterystyka ruchu turystycznego wokół wybranych zbiorników retencyjnych w Polsce
Autor: Katarzyna Duda-Gromada
Strony: 87-95
Summary - read more..
The article is divided into two parts. In the first part, a list of selected definitions and classifications of tourist activity is presented. A. Kowalczyk (2001) asserts that tourist activity is a spatial movement of people who are willing to temporarily change their place of stay, their environment or rhythm of life. The cause of the journey is an important issue in the understanding of tourists' behavior. W. W. Gaworecki (2007) broke down tourism based on the aim of the journey into the following categories: rest, cultural, sports, social, and related to economics and politics. The latter reasons illustrate the characteristics of tourist activity in selected reservoir areas in Poland (Solina and Tresna). They also reflect the results of a self-conducted survey, carried out in July of 2006, of tourists visiting the mentioned reservoir areas. The characteristic features of tourist activity in the Solina Reservoir area are: a relatively long time of stay (a minimum of a few days), private homes, agritourism farms, hotels, and guesthouses, cars used as a means of transportation, the significance of the natural environment being a cause for the visit, and tourists from all parts of the country. On the other hand, tourism in the Tresna Reservoir area is characterized by: large numbers of one-day tourists, a high percentage of tourists from neighboring regions, the tourists' ability to stay close to a natural environment (one of the main reasons for coming), the use of campgrounds and holiday cottages, and the use of cars as means of transportation.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Ruch turystyczny jest zjawiskiem o charakterze społeczno-ekonomicznym. W literaturze przedmiotu można znaleźć wiele jego definicji i klasyfikacji. W pierwszej części artykułu przedstawiono wybrane z nich, w drugiej zaś - wyniki własnych badań sondażowych, które przeprowadzono z turystami nad zbiornikami Solińskim i Tresna. Na tej podstawie dokonano charakterystyki ruchu turystycznego wokół badanych zbiorników pod względem długości pobytu, wykorzystanego środka lokomocji oraz rodzaju bazy noclegowej, motywów przyjazdu i pochodzenia turysty.
Wizerunek Warszawy w świadomości przedsiębiorców
Autor: Sylwia Dudek-Mańkowska
Strony: 97-106
Summary - read more..
Given the growing competition among cities and the increasing importance of globalization, many cities around the world constantly "repackage" themselves and their resources in an attempt to present an attractive image. This is done in order to successfully compete for international status that can help in attracting tourists, immigrants, and investors. The aim of this article is to present findings about Warsaw's image among business people. Over 100 questionnaire responses acquired from business people were used to qualify components (cognitive and affective) of the city's image. Research has shown that Warsaw has a distinct and favorable image among business people. According to research findings, Warsaw is associated with its principal function as the capital city of Poland. It is also associated with transportation problems and certain symbols (Warsaw Mermaid, Wars, Sawa). The other important component of Warsaw's image is the city's role as a symbol of a capital city. The most popular Warsaw symbols for business are the Palace of Culture and Science, the Royal Castle, and the Grand Theatre (Table 1). In terms of the inhabitants' perception of the city, the capital city is seen as a rather comfortable place to live. The city also has an ugly downside. Some perceive it as being not too modern and affected by poverty (Fig. 1). Most of the business people polled perceived Warsaw as the most attractive Polish city to invest in. Research tends to show that, for the most part, Warsaw is characterized as an accessible city with a good "external" transportation network and a large consumer market. The main problems identified by Warsaw business people are extensive bureaucracy, local traffic problems, high cost of real estate, and high employment costs (Fig. 2).
Abstrakt - czytaj wiecej...
Głównym celem artykułu jest poznanie wizerunku Warszawy tkwiącego w świadomości przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w stolicy i próba określenia komponentów tego wizerunku. Badania ankietowe przeprowadzone z przedsiębiorcami wykazały, że dominującymi elementami skojarzeń respondentów z Warszawą są charakterystyki związane z unikatowością miasta jako stolicy kraju. Zaobserwowano dość dużą wyrazistość wyobrażeń Warszawy. Stolica przez przedsiębiorców jest postrzegana jako nienowoczesne miasto podupadające ekonomicznie, ale także kojarzona jest z dobrymi warunkami życia. Badania wykazały, że większość badanych przedsiębiorców uznaje Warszawę za najatrakcyjniejsze polskie miasto do prowadzenia działalności gospodarczej.
Relacje społeczne mieszkańców i ich związki z terytorium a zagospodarowanie przestrzenne osiedli mieszkaniowych (koncepcja pracy doktorskiej)
Autor: Magdalena Fuhrmann
Strony: 107-112
Summary - read more..
The article presents the outline of a Ph.D. dissertation which is being worked on at the Department of Geography and Regional Studies at Warsaw University. The main goal of the dissertation is to describe the social relationships as well as human-spatial relationships of the residents of selected housing estates in Warsaw. Feelings associated with social relationships (isolation, coexistence, cooperation) and feelings related to one's local territory (denial, neutrality, the state of belonging) correspond to relationships among neighbors. The second part of the dissertation contains an attempt to assess the presently used neighborhood classification system (based on Kryczka). The most important task incorporated into the dissertation work is the attempt to describe the variability of relationships with respect to spatial development plans produced for the inhabited areas of interest. Such plans contain elements such as: construction plans, open spaces, green areas, and recreational facilities. The inhabitants of five selected prefabricated housing estates in Warsaw are the subjects of the research. It is important to note that the housing estates of interest are located within one district (Mokotów) near the center of the city and are managed by one residents' association (MSM Energetyka). The common features mentioned here allow one to focus the research on the essential features of spatial development plans. The selected housing estates are characterized by different size and different construction plans ("nest", "comb", "meander", "mixed").
Abstrakt - czytaj wiecej...
Obszarem badań pracy są osiedla mieszkaniowe. Za takie uznaje się, zgodnie z definicją Misiaka (1993), całościowo zaprojektowany obszar, stanowiący część miasta z dominacją funkcji mieszkaniowej nad pozostałymi. Wśród wielu metod budowy osiedli mieszkaniowych wyróżnia się technologie prefabrykowane. Osiedla takie i ich mieszkańcy były wielokrotnie obiektem rozważań wielu badaczy, a należą do nich m.in. Bagiński (1986), Nycz (1992), Kryczka (1981), Turowski (1979), Borowik (2003). W pracach tych koncentrowano się głównie na zagadnieniach sąsiedztwa czy przywiązania do osiedla. W literaturze można znaleźć także przykłady prac (Rybicki 1972), w których krytycznie odnoszono się do formowania więzi między mieszkańcami. Osiedla prefabrykowane są często określane jako "blokowiska" czy "betonowe pustynie".
Dynamika i struktura małżeństw w województwie lubelskim jako wskaźnik przemian społeczno-gospodarczych
Autor: Jadwiga Gałka
Strony: 113-123
Summary - read more..
The aim of the article is to analyze marriage statistics in the Lubelskie Voivodeship for the 1988 to 2005 time period. The growing number of marriages and divorces is shown. The dynamic increase in the number of marriages where both partners have a higher education is a very good indicator of the mental and the social transformation of the inhabitants of the Lubelskie Voivodeship in Poland.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Zmiany podstaw funkcjonowania polskiej gospodarki wiązały się z przemianami zachowań społecznych, objawiającymi się m.in. zmianą liczby zawieranych małżeństw. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, jaka jest dynamika, struktura i regionalne zróżnicowanie małżeństw zawieranych w województwie lubelskim w latach 1988-2005. Dokonana analiza pozwoliła na stwierdzenie, że w badanym województwie do połowy lat 90. XX w. następował spadek, a od 1995 r. wzrost liczby zawieranych małżeństw. Nastąpiło opóźnienie wieku zawierania pierwszego małżeństwa oraz zaobserwowano wzrost udziału osób o tym samym poziomie wykształcenia (głównie wyższego) wśród zawieranych związków małżeńskich. Analiza liczby rozwodów wykazała, że systematycznie spada liczba osób pozostających w małżeństwie zarówno w miastach, jak i na wsi.
Zmiany w polityce imigracyjnej Niemiec na przełomie XX i XXI wieku i ich znaczenie dla sytuacji imigrantów
Autor: Barbara Gibki
Strony: 125-134
Summary - read more..
Since the 1990s changes of immigration policy have been implemented in Germany. Coalition, that came to power in 1998 made an effort to improve and speed up integration of immigrants and to give them a chance to become citizens. One of the most important projects, postulated by a new government, was to implement elements of ius soli approach. In 2002, a new act was proposed, which for the first time agreed that Germany is an immigration country. For the first time framework for selection and recruitment of immigrants was suggested. Great effort was made to construct integration programs for people who already lived in Germany and for new immigrants, too after a stormy discussion the act was implemented in 2005. In my article I tried to answer the question if and in which sense those new decisions influence on immigrants situation in Germany. As a start point I focused on immigration policy that was in force during 1945-1998 and then I examined the changes in policy between 1998 and 2005, when the implementation of Immigration Act was realized.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Znaczne zmiany w polityce imigracyjnej w Niemczech następują od końca lat 90. Koalicja Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SDP) i Sojuszu 90/Zielonych, która przejęła władzę w 1998 roku, podjęła starania, aby usprawnić i przyspieszyć integrację imigrantów oraz umożliwić im uzyskanie obywatelstwa. Jednym z ważniejszych projektów, postulowanych przez nowy rząd, było wprowadzenie do niemieckiego prawa elementów zasady ius soli. W 2002 roku zaproponowano Ustawę Imigracyjną, która po raz pierwszy uznawała, iż Niemcy są krajem imigracyjnym. Po raz pierwszy stworzono procedury selekcji i rekrutacji imigrantów. Duży nacisk położono również na stworzenie programów integracyjnych, zarówno dla osób mieszkających w Niemczech jak i nowo przybyłych. Po burzliwych dyskusjach została ona zatwierdzona w 2005 roku. Celem artykułu była próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób i czy w ogóle nowe te postanowienia wpłynęły na sytuację imigrantów w Niemczech. Punktem wyjścia była prezentacja polityki imigracyjnej prowadzonej w latach 1945-1998, uzupełniona o dane statystyczne dotyczące ruchu migracyjnego, po której szerszej omówiono zmiany, jakie nastąpiły po 1998 roku i system rekrutacji zawarty w ustawie z 2005 roku.
Czeskie parki narodowe - ich funkcjonowanie a ochrona przyrody
Autor: Andrzej Ginalski
Strony: 135-145
Summary - read more..
The paper presents the results of a survey carried out at three out of four National Park (NP) Authorities in the Czech Republic in March 2007. National parks (Table 1) have legal protection under the Nature Conservation and Landscape Protection Act of 1992 (Zákon č. 114/1992). The weakest point seems to be the low level of communication between NP Authorities and local communities which may result in serious conflicts. The parks' need to employ people with good communication skills is very important, as revealed in the survey. Additional employees with specialized skills in management, law, tourism or town and country planning would be also very helpful (Table 2). Almost 2/3 of the parks' income comes from the state budget. All of the parks discussed herein have been designated as both Special Protection Areas and Special Areas of Conservation within the "Nature 2000" protection framework (Table 3). Park authorities are responsible for protecting Nature 2000 sites within their parks' boundaries. The biggest threats to the parks' natural environment are excessive tourist activity and the related pressure to invest in tourist infrastructure in the NPs and their vicinity. Other threats include uncontrolled residential development as well as air, water, and soil pollution (Table 5). The first two threats, along with changing land use (intensifying agriculture, neglect of some areas, etc...), seem to pose the biggest problem for parks in the next five years. Social misconceptions about the real purpose of NPs and related tourist expectations tend to contradict the need for nature conservation. Such misconceptions were identified as the biggest obstacles to the effective functioning of NPs (Table 6). Out of the various social groups that can be designated as stakeholders, it is the media and scientists that NP Authorities cooperate most closely with (Table 7). Unfortunately, there is poor cooperation with local communities. Some volunteer work geared towards the protection of the NPs' natural environment is performed by school children, college students, and special brigades but the magnitude of the effort is relatively modest in comparison with what is found in Western Europe.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule przedstawiono wyniki ankiet przeprowadzonych wśród dyrekcji parków narodowych w Republice Czeskiej dotyczące wpływu różnych aspektów funkcjonowania parków na ochronę przyrody. Najsłabszą stroną jest niewystarczająca komunikacja między dyrekcjami a mieszkańcami oraz niedocenianie pozaprzyrodniczych kwalifikacji niezbędnych w sprawnym działaniu parków - głównie umiejętności w zakresie zarządzania, turystyki i planowania przestrzennego. Na tym tle rodzą się najpoważniejsze konflikty, na które dodatkowo nakładają się problemy natury przyrodniczej (głównie niewłaściwy skład gatunkowy szaty roślinnej). Niski - w porównaniu z Europą Zachodnią - jest udział wolontariuszy w pracach na rzecz ochrony przyrody. Dyrekcje wydają się być dobrze przygotowane do wdrażania sieci Natura 2000.
Turystyka Żydów do Polski po 1990 roku
Autor: Beata Gładyś
Strony: 147-158
Summary - read more..
This paper presents an analysis of Jewish tourist visits to Poland since 1990. The history of Jews is inseparably connected with Poland. For centuries, Polin (the name for Poland, also meaning "rest here" in Hebrew) was home to millions of Jewish believers as well as a place of Jewish culture and religious blossoming. It was also Poland where the tragedy of the Holocaust took its most dramatic turn. Since the beginning of the 1990s, a significant increase in the number of Jewish tourists in Poland has been observed. This new trend is primarily the result of a variety of political changes that took place following the fall of the "iron curtain" in Europe in 1989. The characteristics of the places visited by Jewish tourists are emphasized in this work. Most Jewish tourists visit places somehow connected with the memory of the Holocaust. These include remnants of Jewish architecture such as synagogues and certain places favored by pilgrims such as tombs of the Tzadikim. Jewish interest in sites connected with the general history of Poland has also been observed (e.g. the Wawel Castle, the Sukiennice Cloth Hall, and the salt mine in Wieliczka). This work describes the characteristic forms of Jewish tourism in Poland, i.e. cognitive, ethnic, sentimental, religious, and pilgrimage-oriented. Special places of interest visited by large numbers of tourists, depending on their personal goals, are mentioned. Differentiation of visitors' travel plans with respect to their age and the level of their religiousness is also a key issue in the paper. Finally, various problems connected with the general image of Poland prevalent among Jewish tourists are analyzed.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Od początku lat 90. XX wieku obserwuje się znaczny wzrost liczby żydowskich turystów w Polsce, który mógł nastąpić dzięki zmianom politycznym. W 2005 r. Polskę odwiedziło ponad 60 tysięcy turystów z Izraela i przypuszczalnie porównywalna liczba Żydów amerykańskich. Celem podróży są m.in. zachowane obiekty kultury żydowskiej, ważne miejsca religijne, np. groby cadyków, oraz miejsca martyrologii z czasów II wojny światowej. W pracy opisano charakterystyczne formy ruchu turystycznego Żydów do Polski, tj. turystykę poznawczą, etniczną, sentymentalną, religijną oraz pielgrzymki. Przedstawiono także zróżnicowanie programów wycieczek w zależności od wieku odwiedzających oraz stopnia ich religijności. Dokonano analizy problemów związanych z wizerunkiem Polski wśród żydowskich turystów.
Elementy edukacji regionalnej w programie Matury Międzynarodowej
Autor: Arkadiusz Głowacz
Strony: 159-167
Summary - read more..
The article looks at the problems associated with the introduction of regional education elements into an international high school programme (International Baccalaureate - IB). The first part of the article is an attempt to present the character of regional education in Polish school curricula. It is not a separate subject but a sort of interdisciplinary education path. Information about different regions is a part of history, biology, geography and Polish language classes. The article attempts to prove the need for introducing regional issues into school programmes despite the fact that the programme of interest is rather global in nature. Arguments supporting the need for regional education are presented in Table 1. Such arguments include the role of regional education in patriotic upbringing, cultural development, and personal identity development of pupils. Furthermore, the introduction of regional education in schools is mandated by Polish law (Ustawa o systemie oświaty 1991). The final paragraph of the first part of the paper contains a list of principal aims, objectives, and contents of regional education programs recommended by Polish law. In the following part, an attempt is made to point out the possible ways of incorporating the previously mentioned assumptions into the International Baccalaureate system. The second part of the paper is a general description of the International Baccalaureate curriculum. The structure of the system is presented as a diamond (fig. 1) with six subject groups and three elements in the centre. Geography is a social science and is one of subjects in Group 3 concerned with the study of individuals and societies (Geography Syllabus 2003). Finally - in the last part - an analysis of the syllabi of the most popular International Baccalaureate subjects leads to the conclusion that Geography is the best place to include regional issues in the Diploma Programme. The main areas of convergence of Polish regional education and International Baccalaureate Geography are the following: 1. IB Geography requires field research. At the same time, the best way to teach about a region is to teach the subject in the field (Angiel 2001); 2. Both the IB and regional education promote a "from local to global" way of thinking. It means that bigger issues are discovered by studying local issues; 3. The IB and regional education both aim to form proper attitudes among the youth. Both programmes expect pupils to become actively engaged in local initiatives by joining charities or ecological organisations; 4. One of the objectives of regional education is the promotion of the given region to the outside world. The International Baccalaureate Diploma is recognized by most universities in the world. Thus, its graduates have a very good opportunity to spread positive information about the given region all over the world. Of course, this assumes that their schools has supplied them with this kind of knowledge. The conclusion is that, in spite of the different approaches taken by regional education programmes and the International Baccalaureate system, it is possible and even desirable to incorporate regional information in the IB curriculum. The ultimate goal of students learning to "think globally and act locally" is that they themselves as well as their communities benefit from this type of intellectual/social attitude.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Artykuł jest poświęcony problemowi wprowadzania elementów wiedzy o regionie do programu nauczania o charakterze uniwersalnym i ponadnarodowym. Analiza podstawy programowej najpopularniejszych przedmiotów systemu Matury Międzynarodowej prowadzi do wniosku, że lekcje geografii są najlepszą okazją przekazania treści regionalnych zalecanych m.in. przez polskie MEN1. W pracy zostały zaprezentowane propozycje połączenia ponadnarodowego charakteru Matury Międzynarodowej z elementami edukacji regionalnej. Praca jest także próbą zabrania głosu w dyskusji na temat relacji procesów globalizacyjnych i starań o zachowanie odrębności kulturowej regionów.
Procesy urbanizacyjne zachodzące w strefach podmiejskich Pabianic, Bełchatowa i Piotrkowa Trybunalskiego
Autor: Blanka Gosik
Strony: 169-180
Summary - read more..
The article describes urbanization processes taking place in the suburban regions of three midsize cities in the Łódź Voivodeship (province): Piotrkow Trybunalski, Pabianice, and Bełchatów. The three cities differ in terms of their origins, dynamics of development, and main functions. The aim of this article is to show how the history of these cities continues to influence the processes that drive the progress and style of urbanization in the suburban regions of the cities mentioned. At the same time, a crucial aspect of this work has been to determine the influence of the parent cities on the principal functions of their suburban areas. The research was mainly focused on urbanization in an economic, demographic, and spatial sense. Another area of interest was the nature of the relationship between the parent city and its surroundings in terms of private and public transportation systems and other services. The resources analyzed in the article include National Census data from 1970, 1978, 1988, and 2002. Other data include National Agricultural Census data from 1996 and 2002 as well as recent results from a survey conducted during field research. This paper is a presentation of the results collected by the paper's author (a graduate student) during her doctoral research. The scope of the research included the suburban areas of Piotrków Trybunalski, Pabianice, and Bełchatów. The counties surrounding these three cities are currently being impacted by strengthening suburbanization processes driven by the three parent cities. Urbanization is a very versatile and multifaceted process and is, therefore, very hard to define accurately. It is a phenomenon that acts on many levels and can be characterized by the diversity of its forms as well as its variability in time and space. In the case of the investigated suburbs, the economic dimension was defined by an employment structure consistent with national economic sectors and the percentage of people employed outside agriculture. The spatial dimension was described based on land use, structure of land ownership, technical infrastructure (sewers, etc...) as well as the predominant type of buildings present in the area of interest. The demographic dimension, on the other hand, was analyzed basing on the age structure of the population, migration patterns, and level of education. The relationship between the parent cities and their respective suburban areas was illustrated in terms of where people work and where they get their key "municipal" services. Current research indicates that the most advanced of urbanization processes are found in the suburban zone of the city of Pabianice. This could be justified by the fact that this area is located within the zone of influence of the much larger city of Łódź. This certainly has an impact on Pabianice and the impact can be felt across the board in terms of demographics, economics, and spatial management. The impact and role of a city as a parent city is most prominent in the case of Piotrków Trybunalski. This could be the result of a long-standing tradition of the city as an economic and administrative provider for the surrounding areas. Finally, the suburban area surrounding Bełchatów is the "youngest" suburban zone. It only started to take shape during the period of the development of the mining industry in this area. The youth of Bełchatów is reflected by its low level of development of urbanization processes in all the investigated aspects. At the same time, it appears that the suburban zone of Bełchatów possesses the strongest potential for further development in all of the mentioned dimensions. In summary, the process of suburbanization is clearly visible in all of the investigated suburban zones. In its most obvious form, it is marked by a clear increase in migration levels from cities to formerly rural areas adjacent to existing urban districts.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Artykuł jest próbą określenia powiązań między miastem średnim a strefą podmiejską wokół niego wykształconą. Relacje te będą analizowane na podstawie dojazdów do pracy i usług, a także przez określenie zaawansowania procesów urbanizacyjnych zachodzących w strefach podmiejskich. Badania przeprowadzono wokół trzech średnich miast województwa łódzkiego: Piotrkowa Trybunalskiego, Pabianic i Bełchatowa.
Problemy zarządzania środowiskiem na poziomie gmin na wybranych obszarach Lubelszczyzny
Autor: Beata Kancelarczyk
Strony: 181-190
Summary - read more..
The Łęczna, Puchaczów, and Milejów villages are located to the east of the city of Lublin. The three villages are located within the Nadwieprzański Landscape Park and its buffer zone and feature a Natura 2000 environmental protection site. Local county councils are not prepared to pursue environmental management. This is the result of legal, political, and financial circumstances which the local authorities are unable to control. Environmental protection expenditures are very low. Few applications for European Union co-financing of environmental improvement projects are filed by the county. County employees responsible for environmental management do not have appropriate educational backgrounds and have no knowledge of EMAS. This situation could be changed via appropriate training programs and a gradual implementation of environmental management systems. What is really needed is the will to take action and pursue sensible initiatives. Several county councils could set up an association designed to manage local environmental resources in a competent manner. While the councils' will alone may not be enough to change things, it would be a good starting point.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Gminy Łęczna, Puchaczów i Milejów leżą na wschód od Lublina, na ich obszarze znajduje się Nadwieprzański Park Krajobrazowy wraz z otuliną oraz ostoja Natura 2000. Urzędy gmin nie są przystosowane do właściwego zarządzania środowiskiem. Wynika to głównie z uwarunkowań prawnych, politycznych i budżetowych, na które władze lokalne nie mają bezpośredniego wpływu. Nakłady na ochronę środowiska są znikome, niewiele jest wniosków o dofinansowanie przedsięwzięć prośrodowiskowych z funduszy UE. Urzędnicy zajmujący się sprawami ochrony środowiska nie mają odpowiedniego wykształcenia i nie mają wiedzy na temat Wspólnotowego Systemu Ekozarządzania i Audytu EMAS. Złą z punktu widzenia zarządzania środowiskiem sytuację w urzędach można zmienić na lepszą przez zapoznanie się i stopniowe wdrażanie EMAS oraz przez podejmowanie wspólnych inicjatyw i wyzwań. Szansą dla małych gmin jest tworzenie związków czy stowarzyszeń gmin mających na celu np. pozyskiwanie funduszy z UE na inwestycje służące ochronie środowiska. Warunkiem niezbędnym (choć nie wystarczającym) jest dobra wola urzędników.
Rozwój miejskiej przestrzeni turystycznej opartej na dziedzictwie przemysłowym
Autor: Maciej Kronenberg
Strony: 191-198
Summary - read more..
Tourist space is one of the main research fields within the discipline of geography of tourism. As tourism develops quite rapidly in some urban areas, it seems reasonable to delve into the subject of urban tourist space as a field of academic inquiry. However, thus far, only one Polish geographer has ventured into this field of research (Liszewski 1999). The result is a lack of standard scientific terminology and established analytical methods in this field. The same is true of the specialized area of industrial heritage tourism. In Poland, many old industrial plants have been converted into tourist attractions. Despite this fact, very few scientific research studies have been conducted in this growing field of inquiry. This article presents an attempt to try to change the existing tourism research landscape. This work is based on a Ph.D. thesis titled: "Post-industrial areas as new urban tourist spaces". It focuses on the development of consistent terminology (tourist space, urban tourist space, industrial heritage) and analytical methods for future use. Tourist space is "a part of geographical and socio-economic space where tourism phenomena take place" (Warszyńska, Jackowski 1979). Using this definition, it can be stated that urban tourist space is "a part of geographical and socio-economic space in urban areas where tourism phenomena take place". This is a very general definition but it illustrates the nature of the theme of interest quite well. The definition of industrial heritage has been taken from works published by the TICCIH - an organization concerned with this particular type of heritage and its preservation (www.mnactec.com/). It is worth noting that this definition emphasizes the fact that industrial heritage is material in nature. This definition applies only to selected areas that possess some architectural, scientific, social or historic value. It does not restrict industrial heritage to manufacturing facilities. Transportation, social networks, and other types of accompanying infrastructure are part of this heritage as well. Research methods used in the geography of tourism can be divided into fieldwork and theoretical research. In order to deal with the issue of industrial heritage as part of urban tourist space, it is suggested that a combination of these two methods be applied. The following are "classical" methods used in this type of research: 1) search queries in registers of sites, 2) interviews with current managers of post-industrial areas attractive to tourists, 3) polling tourists, and 4) "new" methods such as those suggested by Squire 1994. New methods include analyses of guidebooks, promotional materials, and sightseeing packages offered by travel agencies. A number of different methods were used in the research being presented herein but no new methods were introduced. It seems to be better, perhaps more conservative, to test existing analytical methods with respect to a new scientific discipline such as urban tourist space or industrial heritage tourism, rather than to quickly suggest new methods. A number of existing methods are presented in this paper in order to assess whether they bring consistent analytical results. If this is shown to be true, then they can be used in this new field of inquiry. If not, then new methods may need to be developed.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W referacie zostanie zaprezentowana koncepcja pracy doktorskiej: "Tereny poprzemysłowe jako nowa przestrzeń turystyczna w miastach", przygotowywanej w Instytucie Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego pod kierunkiem prof. dr hab. Stanisława Liszewskiego. Główny nacisk zostanie położony na dwa zagadnienia: sprecyzowanie terminologii (miejska przestrzeń turystyczna, dziedzictwo przemysłowe) oraz propozycja zastosowania określonych metod badawczych, zarówno kameralnych jak również terenowych, do zbadania takiego zagadnienia. W dotychczas publikowanych pracach geografów kwestia miejskiej przestrzeni turystycznej pojawia się rzadko, natomiast połączenie zagadnień miejskiej przestrzeni turystycznej oraz dziedzictwa przemysłowego nie podlegało gruntownym badaniom. Wynikiem tego są pewne nieścisłości terminologiczne, jak również brak sprecyzowanych metod badawczych. Prezentowany referat ma być głosem w dyskusji na przedstawiony temat.
Organizacja sieciowa - jej wymiary i metody ich pomiaru
Autor: Janusz Machowski
Strony: 199-204
Summary - read more..
The geography of enterprise, informally the brainchild of Robert McNee, treats the enterprise as an actor in geographic space. The size and the structure of a company shape geographic space. Firms are connected with the external environment via economic, technological, legal, political, and cultural factors that limit their spatial size. Enterprises that evolve to become network organizations are more effective than enterprises that do not. Industrial networks are created by large enterprises as well as by small and midsize enterprises. This paper defines the concept of the network organization and attempts to characterize its different facets.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Opierając się na koncepcji teoretycznej "usieciowienia" (networking), autor zdefiniował pojęcie organizacji sieciowej; scharakteryzował pewne jej cechy oraz przedstawił niektóre typy. Na tej postawie podjął próbę określenia wymiarów takiego podmiotu gospodarczego (wytwarzanej przez nie przestrzeni) wraz z propozycjami metod ich pomiaru.
Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania rozwoju rolnictwa
Autor: Hubert Maj
Strony: 205-215
Summary - read more..
The development of agriculture as a branch of the economy depends on socio-economic as well as natural determinants. The latter have been thoroughly investigated by a number of researchers mainly via the use of quality coefficients of agricultural capacity. On the other hand, socio-economic determinants are still not represented by any synthetic type of measure. The main aim of this paper is to propose a measure which would quantify socio-economic determinants for each administrative unit of the designated research area - this area being the Lubelskie Voivodeship (province). A substantial amount of analysis and statistical calculations enabled the selection of twelve diagnostic indicators, representing socio-economic determinants of agricultural development (Table 1). These determinants contain the following factors: human capital, agrarian structure, mechanization, and technical infrastructure (Table 2). Issues concerning the migration of rural populations were ignored on purpose. The relationship between the process of migration in rural areas and the development of agriculture is difficult to quantify and stirs up numerous controversies (Bański 1999). The factors selected were also selected based on the "uniqueness rule". Only factors that are not strongly correlated were chosen (Table 3). Several methods of defining a synthetic coefficient for socio-economic determinants are evaluated in the paper. Two methods are presented in detail. The first method is based on a taxonomic measure of development proposed by Hellwig. The second method is a delimitation approach proposed by Bański (Bański 1999, Hellwig 1968). In both cases, similar final results were obtained. However, in this kind of research, the taxonomic measure of development proposed by Hellwig seems to be the more accurate method. In the investigated region, the worst conditions are found in Polesie Lubelskie (Figure 1, Figure 2). Thanks to numerous attempts supported by essential statistical calculations, the best possible measures describing socio-economic determinants were chosen and a synthetic measure of this phenomena was produced. This measure will be helpful in defining the socio-economic potential of each administrative unit of interest in light of the agricultural development opportunities present in the given area. The next step should be a formal proposal of the method described in this paper. This method includes socio-economic as well as natural determinants of agricultural development.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem pracy jest opracowanie syntetycznego miernika określającego uwarunkowania społeczno-ekonomiczne rozwoju rolnictwa. Po przestudiowaniu fachowej literatury i wykonaniu niezbędnych obliczeń statystycznych zdecydowano się na wykorzystanie 12 wskaźników określających te uwarunkowania. Wchodzą one w skład następującej grupy czynników: kapitał ludzki, struktura agrarna, poziom mechanizacji i infrastruktura techniczna. Za obszar badań przyjęto województwo lubelskie, lecz zakłada się otrzymanie zbliżonych wyników również w odniesieniu do innych regionów w Polsce. Próbowano wykorzystać kilka metod, ostatecznie - po ocenie uzyskanych wyników, zdecydowano się na poddanie głębszej analizie dwóch z nich. W rezultacie stwierdzono, że do osiągnięcia założonego celu najlepszą metodą jest taksonomiczna miara rozwoju.
Procesy urbanizacyjne na terenach turystyczno-wypoczynkowych strefy podmiejskiej Łodzi (koncepcja pracy doktorskiej)
Autor: Marzena Makowska-Iskierka
Strony: 217-224
Summary - read more..
Beautiful green areas situated near big cities are becoming more and more popular with city dwellers looking for a new place to live. A suburban neighbourhood virtually guarantees peace and quiet. This is especially attractive to people who are tired of living in the constant noise and chaos of a big city. Therefore, those who are affluent enough to make the move, abandon city centres for the outskirts and other outlying areas. Large numbers of city dwellers buy plots of land, initially just for recreational purposes, and then decide to settle down in the completely different surroundings of the suburban landscape. The process of moving from cities to suburbs is, of course, a gradual one. One consequence of this new trend is a strong or moderate influence being exerted on formerly "green" areas, now being populated by an increasing number of people who prefer to live a semi-rural lifestyle. The aim of this paper is to identify and study all the aspects of urbanization processes taking place in the tourist destinations of the urban fringe zone of the city of Łódź. The paper analyzes factors such as demographics, economics, society, as well as the changes brought about by the transition of outlying green areas into suburban areas. migrations. The following two hypotheses are put forth in the paper: 1. The presence of a tourist enclave near a large city such as Łódź is a crucial first step in the urban development of outlying areas. 2. The pace and type of transformation of tourist and recreational regions depend on: - access to transportation, - natural beauty and infrastructure in an area, - the role the area has played as a tourist and recreational spot, - the social and economic status of land owners, - progress of civilization, state policy, material status, social changes, and trends. In order to verify the above hypotheses, the paper makes the following assumptions: 1. Tourism urbanization is a complex process leading to radical changes in rural areas, slowly transforming them into urban areas. The actions bringing about these transitions are mainly city-country migrations. 2. The transformation of the countryside into suburban space is most clearly visible near large cities which tend to have a far-reaching effect on their suburban zones. 3. The transition from recreational area to residential area is generally most apparent in regions where recreational features had been well developed for a number of years. 4. Tourist and recreational enclaves exposed to urbanization processes and located close to large cities are bound to become satellite cities for their parent metropolitan centers. The boundaries between these new satellite cities and their parent urban centers will be quite debatable. The principal goals of this paper are: 1. The verification of the two hypotheses. 2. The description of the distinct features of tourist enclaves in the Lodz suburban zone. 3. The outline of the stages (phases) of the urbanization processes taking place in the Lodz suburban zone as well as the creation of a typology based on progress in suburbanization. 4. The identification of criteria describing the degree to which the given suburban areas have become urbanized. Moreover, the paper raises a wide range of questions: - What kind of changes have taken place in the Lodz suburban zone and how did they influence that particular zone? - What are the consequences of the changes taking place in suburban regions exposed to the migration of city dwellers, especially as far as the economy, land, and society are concerned? - To what extent has the process of urbanization rearranged the former functions of the countryside (forests and rural areas) and did it change rural settlement patterns? - Have the recreational functions of the "green" suburban areas of interest ceased to exist? If not, what is their present role?
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule przedstawiono koncepcję rozprawy doktorskiej dotyczącej wszystkich płaszczyzn procesów urbanizacyjnych, zachodzących na terenach turystyczno-wypoczynkowych strefy podmiejskiej Łodzi. Ukazano konstrukcję pracy, jej hipotezy, założenia i cele, a także metody badawcze i materiały źródłowe.
Żywiołowe rozpraszanie się funkcji mieszkaniowych Warszawy - przykład osiedli podwarszawskich
Autor: Dorota Mantey
Strony: 225-235
Summary - read more..
The spatial expansion of Warsaw has all the characteristics of a spontaneous phenomenon, primarily because it evades institutional control. Market-based mechanisms are just one of the elements responsible for this process. Figure 1 presents the factors that affect real estate markets. These factors directly influence supply, demand, and number of transactions between buyers and sellers. A lack of effective institutional control results in unrestricted transactions between clients interested in living in the suburbs and developers able to build there. This phenomenon is driven by increasing demand for free-standing homes with gardens (yards) in quiet neighbourhoods close to nature. These decision factors are ranked as the most important criteria when selecting a place to live (Fig. 2.). On the other hand, a lack of regulations that would govern the real estate business also contributes to the existing trend of unchecked suburban sprawl around Warsaw. Such circumstances generate additional costs that are often shifted to individuals who do not take part in these transactions. For them, the ideal place to live becomes any place, regardless of the many disadvantages that may come with not having a choice of living conditions (Fig. 3).
Abstrakt - czytaj wiecej...
Tematem artykułu jest charakterystyka podmiotów bezpośrednio kształtujących i użytkujących przestrzeń wokółmiejską Warszawy oraz ich strategii działania w kontekście zjawisk żywiołowych. Autorka przedstawia wstępne wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród mieszkańców osiedli zlokalizowanych w strefie zabudowy rozproszonej oraz wywiadów z deweloperami inwestującymi w strefie podmiejskiej Warszawy.
Charakter kontaktów transgranicznych między polskimi i słowackimi Rusinami - przeszłość, teraźniejszość, przyszłość
Autor: Tomasz Mazurek
Strony: 237-247
Summary - read more..
Polish and Slovak Ruthenians have been living side by side for ages. The political border separating different Ruthenian communities moved repeatedly throughout history and did not exist at one point or another. Despite numerous political transformations in the region, Polish Lemkos, Slovak Rusnaks, as well as Ruthenians living in Poland and Slovakia have always remained connected by strong cultural, social, and economic bonds. Extensive contact between Polish and Slovak Ruthenians has been taking place since their settlement in the region many centuries ago. Several types of contact between the two groups have been noted. The first type was based on the exchange of merchandise via trade routes through the Beskidy Mountains. Moreover, Ruthenians usually had the opportunity to meet each other at large fairs which took place a few times a year in the biggest cities of the region. The second type of contact was connected with religious life. Once a year, many Lemkos and Rusnaks would go on a pilgrimage to the most important monasteries in the region. This was also an opportunity to meet neighbours from the other side of the mountains. The third type of contact was based on family and social events such as weddings, funerals, and other group events. Trans-border contacts became interrupted during the First and Second World Wars. After the Second World War, the Lemko region in Poland was subjected to an organized government action to displace the Lemko population. This action resulted in the severance of all contact with the Slovak side for nearly fifty years. Today, trans-border contacts are of a different nature. For Polish Lemkos, the most common and important form of contact is social contact where family gatherings take place during major national festivals. For Slovak Rusnaks, the most common types of contact are business and family-oriented events. There is the hope that once the border is opened, all forms of contact will become more frequent. Otherwise, the old myth of the Ruthenian family will become merely an old memory.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Polscy i słowaccy Rusini od wieków żyli obok siebie. Granica, która rozdzielała ludność rusińską, wielokrotnie ulegała przesunięciom, a nawet w pewnych momentach historii nie istniała. Pomimo licznych przemian politycznych polskich Łemków i słowackich Rusnaków, jak zwyczajowo nazywa się Rusinów mieszkających w Polsce i na Słowacji, zawsze łączyły silne powiązania kulturowe, społeczne i ekonomiczne. Artykuł ten jest próbą rekonstrukcji charakteru kontaktów między Rusinami po obydwu stronach granicy od momentu ich pojawiania się w Beskidach po dzień dzisiejszy. Omówienie współczesnych kontaktów jest poparte wynikami badań, jakie autor przeprowadził na obszarze Łemkowszczyzny i Okręgu Preszowskiego, zbierając dane do własnej pracy magisterskiej. W końcowej części autor zastanawia się nad przyszłością współpracy transgranicznej między obydwoma grupami, szczególnie w świetle przyjęcia Polski i Słowacji do Unii Europejskiej i możliwości przystąpienia obydwu krajów do układu z Schengen.
Migracje mieszkańców Jarosławia na początku XXI w.
Autor: Joanna Wład
Strony: 249-261
Summary - read more..
The recent period of political transformation (1989 - present) influenced a number of social and economic processes in Polish cities. Two negative aspects of this transformation period have been unemployment and emigration. The subject matter of the research is the town of Jarosław - a midsize poviat town (approx. 40,000 inhabitants) located in the eastern part of the Podkarpackie Province. The inhabitants of Jarosław usually migrate within the boundaries of the Podkarpackie Province (Fig. 2) - this is true of approx. 70% of those who "emigrate" and approx. 80% of those who "immigrate". Departures or "emigrations" of inhabitants are more common than "immigrations" (Tab. 2). This is true both of "emigrations" to villages located in the vicinity of Jarosław (approx. 40% of "emigrations") and to large cities. Approx. 25% of "emigrants" settle in cities outside of the Podkarpackie Province - a significant number of people in this group leave for Kraków and Warsaw (Tab. 3). In the case of "immigration", the situation is similar. The inhabitants of villages are most likely to immigrate to cities. This is especially true of inhabitants of villages located in the vicinity of Jarosław. Almost 50% of the residents of Jarosław come from the surrounding Jarosław Poviat. Immigrants from other provinces are generally people who have previously lived in cities. Modern migration patterns of the inhabitants of Jarosław are influenced by historical factors. One can observe arrivals of "immigrants" from northern and western Poland which is related to the great migrations following WWII - including the so-called Vistula Resettlement Action. People also immigrate to Jarosław from the communities of Sieniawa and Adamówka. These communities belonged to the Jarosław Poviat prior to the redrawing of administrative borders in 1975. The tendency of people to emigrate is characteristic of a clear majority of small and midsize towns in Poland. The local government in Jarosław has taken a variety of steps to revive the town's economy. Nevertheless, investors tend to perceive this region of Poland as a less developed area.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem artykułu jest prezentacja kierunków oraz skali współczesnych migracji mieszkańców średniego miasta na przykładzie Jarosławia. Wykorzystano w tym celu m.in. dane źródłowe z Urzędu Miasta Jarosławia oraz wyniki ankiety przeprowadzonej w 2006 roku Problemem jest odpływ ludności z miasta, głównie z przyczyn ekonomicznych. Migracje łączą się w większości ze strefą podmiejską oraz z dużymi ośrodkami miejskimi (Rzeszów, Kraków, Warszawa). Pewną rolę odgrywają czynniki historyczne - ludność imigruje z Polski Północnej i Zachodniej, co jest następstwem wielkich ruchów migracyjnych związanych z II wojną światową (w tym z akcją "Wisła") oraz z gmin Sieniawa i Adamówka, które przed 1975 r. należały do powiatu jarosławskiego.
Podział terytorialny Rzeczypospolitej - spojrzenie krytyczne
Autor: Łukasz Zaborowski
Strony: 263-275
Summary - read more..
The aim of this paper is the evaluation of the present division of Poland into the administrative provinces (voivodeships) established in 1999. Although some voivodeships bear historical names, the current divisions are based mainly on functional criteria. However, the present territorial system is different from any administrative division project presented before. For that very fact, it is worth examining whether some simple criteria have been fulfilled. Namely, the choice of cities designated as voivodeship capitals, the adjustment of provincial borders to reflect settlement structure, and the size differences among the voivodeships were taken into consideration. Table 1 shows the population of the 39 largest Polish cities and towns. Voivodeship capitals are marked with a bold font. Based on the size criterion, the choice of 11 voivodeship capitals is quite reasonable. Doubts arise when it comes to the next 7 capitals which count less than 300,000 inhabitants each. In addition to size, another important issue that arises when a city is being considered a potential provincial capital is its distance from other large cities. Figure 1 presents a combination of both criteria for towns inhabited by 100,000 to 300,000 people. It still does not explain the selection of smaller cities as voivodeship capitals. Radom, for example, is disqualified to be a voivodeship capital by its size as is Gorzów. Częstochowa has twice as many inhabitants as Gorzów and is not a provincial capital either. The most debatable case is that of Opole. It is a voivodeship capital with a rather small population and is located not very far from large metropolitan areas such as Katowice and Wrocław. Figure 2 presents towns with over 40,000 inhabitants with voivodeship boundaries cutting across their environs. The agglomeration of Katowice in the Śląskie Voivodeship is an important example of this. The boundary with the Małopolskie Voivodeship runs through the eastern suburbs of Dąbrowa and Sosnowiec. The agglomeration of Kielce and Radom is divided among three provinces. The border between the Mazowieckie Voivodeship and the Świętokrzyskie Voivodeship cuts across the outskirts of Ostrowiec, Skarżysko-Kamienna, and Starachowice. Bielsko-Biała, Gorzów, Elbląg, and Tarnów are other examples of cities situated in close proximity to provincial frontiers. Most voivodeships differ significantly in terms of area and population as presented in Tables 3 and 4. Some provinces are closer to the average for the former 49 voivodeships (in existence prior to 1999) than to the average for the present ones. This fact cannot be explained in terms of population density differences as seen Figure 3. The largest voivodeship - the Mazowieckie Voivodeship - is quite populous. At the other end of the spectrum, there are some provinces with population densities lower than the average for Poland. These include the Lubuskie, the Opolskie, and the Świętokrzyskie voivodeships.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem opracowania była ocena podziału Rzeczypospolitej Polskiej na województwa na podstawie wybranych kryteriów. Badanie wykazało, że dobór kilku spośród miast wojewódzkich nie jest uzasadniony ani ich wielkością, ani położeniem z dala od większych ośrodków. Granice województw w wielu miejscach przecinają bliskie zaplecza miast, jak również dzielą aglomeracje. Zróżnicowania powierzchni i ludności województw nie wyjaśnia zmienność gęstości zaludnienia kraju. Analiza pozwala wysnuć wniosek, że obecny podział terytorialny Rzeczypospolitej nie czyni zadość istotnym kryteriom funkcjonalnym.