Prace Geograficzne, z. 136

Redaktor: Jolanta Święchowicz, Robert Twardosz
Rok wydania: 2014
Język publikacji: polski, angielski

ISSN 1644-3586

Cena egzemplarza: 17 (w tym 5% VAT)

Publikacja jest do nabycia w Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Istnieje również możliwość złożenia zamówienia przez internet.

Wszelkich informacji dotyczących zamówień udziela Sekretariat IGiGP UJ:
tel. +48/12/ 664-52-50
e-mail: sekretariat@geo.uj.edu.pl

Publikacje wysyłane są jedynie pod dokonaniu z góry wpłaty na konto:
PEKAO S.A. o/Kraków 34 1240 4722 1111 0000 4860 3050

Osoby zainteresowane otrzymaniem faktury VAT prosimy o podanie odpowiednich danych (nazwę płatnika, adres oraz nr NIP) w polu "uwagi".

Tytuł: Zeszyt: Redaktorzy:
Rok: Język publikacji: Cena jednostkowa:
Imię: Nazwisko:
Email: Tel:
Ulica: Kod pocztowy:
Miasto: Kraj:
Liczba egzemplarzy: Do wartości egzemplarza doliczany jest koszt przesyłki - 7,5 PLN.

Przy zamówieniach powyżej 1 egzemplarza koszty przesyłki należy uzgodnić indywidualnie.

Uwagi:
Spis treści:
Zmiany wieloletnie liczby termicznych dni charakterystycznych w Warszawie ( 1951–2010 )
Autor: Urszula Kossowska-Cezak
Strony: 9-30
Summary - read more..
The paper focuses on the frequency, annual pattern and long-term variability of thermal specific days in Warsaw during the period 1951–2010. The following were distinguished : days with frost (tmax ≥ 0.0 °C, tmin < 0.0°C), cold days (tmax –0.1 – –10.0°C), very cold days (tmax – 10.1– – 20.0 °C), extremely cold days (tmax < –20.0°C), hot days (tmax 25.1–30.0 °C), very hot days (tmax 30.1–35.0 °C) and extremely hot days (t max > 35.0 °C) as well as warm nights (t min 15.1 – 18.0 °C), very warm nights (t min 18.1 – 20.0 °C) and tropical nights (t min > 20.0 °C). The following average numbers of days/nights per year were found during the period 1951 2010 : 109 days with t min <0.0°C, including 37 days with t max <0.0°C, 38 days with tmax >25°C, and 21 nights with t min >15.0°C. The minimum temperature ranged from –30.7°C to 21.8°C and the maximum temperature from –20.4°C to 36.4°C. The number of days with tmax ≥ 0.0 °C and tmin < 0.0°C dropped by 1.8 day/10 years, days with t max < 0.0°C also by 1.8 day/10 years; the number of days with t max >25.0°C rose by 2.2 day/10 years, while the number of days with t min >15.0°C rose by 2.4 day/10 years. The results are based the on data collected at the Okęcie airport station, which is located outside the town and therefore they are not representative of the Warsaw urban area, but rather of the eastern part of the Warsaw basin.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W opracowaniu rozpatrzono częstość, przebieg roczny i zmiany wieloletnie tzw. termicznych dni charakterystycznych w Warszawie w latach 1951–2010. Wyróżniono : dni przymrozkowe, mroźne, bardzo mroźne i skrajnie mroźne; dni gorące, upalne i bardzo upalne oraz noce ciepłe, bardzo ciepłe i tropikalne. Stwierdzono, że w 60-leciu 1951–2010 dni z t min <0,0°C było średnio w roku 109, w tym dni z t max <0,0°C – 37, dni z t max >25°C było średnio 38, a nocy z t min >15,0°C – 21. Temperatura minimalna wahała się od –30,7°C do 21,8°C, temperatura maksymalna od –20,4°C do 36,4°C. W 60-leciu 1951–2010 liczba dni z t max ≥0,0°C i tmin <0,0°C zmniejszała się o 1,8 dnia/10 lat, dni z t max <0,0 °C również o 1,8 dnia/10 lat; liczba dni z t max >25,0°C zwiększała się o 2,2 dnia/10 lat, z t min >15,0°C o 2,4 dnia/10 lat. Uzyskane wyniki są oparte na danych pochodzących ze stacji położonej na lotnisku Okęcie, poza miastem, nie są zatem reprezentatywne dla obszaru miejskiego Warszawy, ale dla obszaru wschodniej części Kotliny Warszawskiej.
Porównanie danych uzyskanych z radiosondaży z danymi wyznaczonymi na podstawie reanalizy NCEP-NCAR
Autor: Sławomir Szot, Marek Kosowski
Strony: 31-44
Summary - read more..
The purpose of this study is to determine the usefulness of the NCEP-NCAR reanalysis for studying the geopotential height of isobaric levels, air temperature, wind speed and wind direction in the troposphere over the Central Europe. The study compares the values of selected meteorological elements obtained from the NCEP-NCAR data with the values measured at the aerological stations in Łeba, Legionowo, Lindenberg and Poprad. The results regarding geopotential height of isobaric levels reveal a very strong correlation between the NCEP-NCAR and radiosonde data at all the pressure levels studied. However, the analysis of the mean error and R M S E indicates less concordance, especially in the U T L S. The seasonal variability is very small and is noticeable only in Łeba, where the mean error and R M S E both increase in winter. The analysis carried out for the air temperature indicates a high concordance, especially up to 300 hPa. Above, a decrease in correlation is observed, as well as an increase in the values of both errors. It is most evident in summer and autumn. The comparison carried out for the wind speed shows that the correlation coefficients reach the highest values in the U T L S and decrease with decreasing altitude. High values of R M S E are noted at the level of 300 hPa. The values of the mean error and R M S E accompanying wind direction are the lowest in the U T L S and middle troposphere and increase at the 850 hPa pressure level. The differences between the frequencies of wind directions, calculated on the basis of the two datasets are very small ( 0–4 % ). It does not apply to the level of 850 hPa in Poprad, where substantial discrepancies are found. The results regarding wind parameters show very little seasonal variability. It is concluded that the NCEP-NCAR reanalysis is a valuable source that can be used to supplement or even replace radiosonde data. This applies to the entire troposphere, except for its lower layers over mountain areas, where reanalysis data should be verified every single time.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem pracy jest określenie przydatności danych pochodzących z reanalizy NCEP-NCAR (National Centers for Environmental Prediction, National Center for Atmospheric Research) do badania wysokości geopotencjalnej powierzchni izobarycznych, temperatury powietrza oraz parametrów wiatru w troposferze nad Europą Środkową. W artykule porównano wartości wybranych elementów meteorologicznych, wyznaczonych na podstawie danych NCEP-NCAR, z wartościami zmierzonymi na stacjach aerologicznych w Łebie, Legionowie, Lindenbergu i Popradzie. Stwierdzono, że dane gridowe wykazują dużą zgodność z danymi radiosondażowymi. Jest to szczególnie wyraźne w dolnej i środkowej troposferze, biorąc pod uwagę wysokość geopotencjalną powierzchni izobarycznych i temperaturę powietrza. Trochę mniejsza zgodność występuje w górnej troposferze i dolnej stratosferze, zwłaszcza latem i jesienią. W przypadku parametrów wiatru zgodność między badanymi seriami danych jest duża na wszystkich badanych poziomach ciśnienia. Wyjątek stanowi Poprad, gdzie szczególnie latem istotne niezgodności stwierdzono na poziomie 850 hPa. O trzymane wyniki pozwalają uznać, że reanaliza NCEP-NCAR stanowi cenny zbiór mogący służyć do badania procesów atmosferycznych w całej troposferze z wyjątkiem dolnych jej warstw nad obszarami górskimi.
Metody określania związków temperatury wody rzecznej i temperatury powietrzana przykładzie rzeki Świder
Autor: Maksym Łaszewski
Strony: 45-60
Summary - read more..
Due to the high significance of water temperature to lotic ecosystems, this paper presents the methods of estimating relationships between water temperature and air temperaturę on the example of the Świder River. Statistical relationships were determined using logistic and linear regression models for daily, weekly and monthly average temperatures, as well as for daily maximum and average weekly maximum temperatures. The data were obtained as a result of field measurements, conducted in the hydrological years 2012 and 2013. A strong non-linear relationship was found between water and air temperature, as indicated by the obtained coefficients of determination and the RMSE of logistic models. Despite the non- -linear nature of this relationship, the appropriate selection of measurement data allows the efficient use of linear models. A comparison of fit measures of the models based on microclimatic data (Wólka Mlądzka) and meteorological station data (Warszawa-Okęcie) revealed no significant differences in their quality. The results may have practical application for the fisheries management and the protection of the ecosystem of the Świder River.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem opracowania jest przedstawienie metod określania związków temperatury wody rzecznej i temperatury powietrza na przykładzie nizinnej rzeki Świder. Zależności statystyczne ustalono w odniesieniu do średniej dobowej, tygodniowej, miesięcznej, a także maksymalnej dobowej i średniej maksymalnej tygodniowej temperatury wody oraz powietrza za pomocą logistycznych i liniowych modeli regresji. Dane uzyskano z własnych pomiarów terenowych, prowadzonych w latach hydrologicznych 2012 i 2013. Stwierdzono silny, nieliniowy związek między temperaturą wody i powietrza, na co wskazują uzyskane wartości współczynników determinacji i pierwiastków średnich błędów kwadratowych modeli logistycznych. Potwierdzono także, że pomimo nieliniowego charakteru zależności odpowiednia selekcja danych pomiarowych umożliwia skuteczne stosowanie modeli liniowych. Porównanie miar dopasowania modeli na podstawie danych mikroklimatycznych (Otwock-Wólka Mlądza ) oraz danych ze stacji meteorologicznej (Warszawa Okęci ) nie wykazało istotnych różnic siły związków regresyjnych. Wyniki badań mogą znaleźć praktyczne zastosowanie w gospodarce rybacko-wędkarskiej oraz ochronie ekosystemu rzeki Świder.
Zmiany zanieczyszczenia powietrza w Wałbrzyskim Okręgu Przemysłowym w latach 1975 – 2000
Autor: Jan Wójcik
Strony: 61-80
Summary - read more..
The article presents the variation of air pollution in the Wałbrzych Industrial District in 1975–2000 at its spatial and temporal aspects. It was found that within 1975–1986 air pollution occurred here at a significant level and acceptable standards of dust and gas concentrations were often exceeded here. In the period of 1987–1994 there was a significant decrease in the concentrations of pollutants in the air, usually below acceptable standards. It was related to the economic crisis at the end of the 1980s and the restructuring of the industry in due to the economic transformation in Poland in the last decade of the 20th century. In 1995–2000, the concentrations of most pollutants in the air does not exceed acceptable standards. The changes in air pollution in the Wałbrzych Industrial District in the period of the economic transformation are similar to the ones which occurred in other industrialised areas e.g. the Upper Silesia Industrial District (Poland), in the Ostrava Karvina Industrial District (Czech Republic) as well as within the border areas of Poland, Czech Republic and Germany where the energy sector based on brown coal.
Abstrakt - czytaj wiecej...
artykule przedstawiono zróżnicowanie i zmienność zanieczyszczenia powietrza w Wałbrzyskim Okręgu Przemysłowym w latach 1975–2000. Stwierdzono, że w latach 1975–1986 występowało tu znaczne zanieczyszczenie powietrza, a normy dopuszczalne stężeń pyłów i gazów często były wielokrotnie przekroczone. W okresie 1987–1994 zaznaczył się znaczny spadek imisji badanych zanieczyszczeń w powietrzu zwykle poniżej norm dopuszczalnych. Wiązało się to z kryzysem ekonomicznym pod koniec lat 80. oraz restrukturyzacją gospodarki i likwidacją tradycyjnych gałęzi przemysłu w regionie w ostatniej dekadzie XX w. W latach 1995–2000 stężenia większości zanieczyszczeń w powietrzu nie przekraczały norm dopuszczalnych. Zmiany w zanieczyszczeniu powietrza w Wałbrzyskim Okręgu Przemysłowym w okresie transformacji gospodarczej są podobne do tych, jakie wystąpiły w innych obszarach uprzemysłowionych m.in. w Górnośląskim, Ostravsko Karvińskim oraz na obszarze pogranicza Polski, Czech i Niemiec.
Rozwój sieci szlaków turystycznych wzdłuż granicy polsko-czeskiej w Sudetach w latach 1945–2013
Autor: Krzysztof Kołodziejczyk
Strony: 81-101
Summary - read more..
The paper presents the development of hiking tourist trails etwork in the vicinity of the Polish-Czechoslovakia border (from the beginning of 1993 the Polish-Czech border) in the Sudetes in the period from 1945 till 2013. A omparison of Polish and Czechoslovak (Czech) trails offer was presented, as well as the route of ome trails was criticised. In order o attain this a comparative analysis of historical and resent-day tourist maps was conducted, owever also hitherto existing literature concerning the istory of tourism in the Sudetes was sed. The analysis of recent changes in the network was ossible thanks to field studies. The development of tourist trails networks on both sides of he state border in the Sudetes as highly dependent on the political situation and restrictions concerning people's stay within the border zone. Therefore three main periods of the development of trails networks can be distinguished: (a) period before 1989, when the restrictions were most rigorous (especially from the end of 1946 till 1956), (b) period after 1989, when the rules were significantly softened, however free wandering in the border zone and crossing the border was still impossible, and finally (c) the present period after the end of 2007, when Poland and the Czech Republic became a part of the Schengen area and all formal barriers were abolished. The present legal conditions enable a reorganisation and integration of tourist trails networks, up till now developing separately in both countries. Because of that the present-day lay-out of tourist trails along the Polish-Czech border cannot be considered as final.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule przedstawiono rozwój sieci pieszych szlaków turystycznych w sąsiedztwie granicy polsko-czechosłowackiej (a od początku 1993 r. polsko-czeskiej) w Sudetach w okresie od 1945 r. do 2013 r. Porównano ofertę szlaków po obu stronach granicy, jak również poddano krytyce przebieg niektórych znakowanych tras. W tym celu dokonano analizy porównawczej archiwalnych i współczesnych map turystycznych, wspomagając się też dotychczasową literaturą z zakresu historii turystyki w Sudetach, analiza zmian zachodzących w ostatnich latach była możliwa natomiast dzięki badaniom terenowym. Proces kształtowania sieci szlaków turystycznych wzdłuż granicy państwowej w Sudetach był silnie uzależniony od zmieniającej się sytuacji politycznej i ograniczeń w poruszaniu się w strefie przygranicznej. W związku z tym można wyróżnić trzy okresy rozwoju sieci szlaków na tym terenie: (a) okres do 1989 r., kiedy restrykcje były bardzo rygorystyczne ( w szczególności od końca 1946 r. do 1956 r.), (b) okres od 1989 r., kiedy przepisy znacznie złagodzono, ale nadal swobodne wędrowanie po strefie przygranicznej i przekraczanie granicy nie było możliwe, oraz (c) okres po wejściu pod koniec 2007 r. Polski i Republiki Czeskiej do strefy Schengen, kiedy wszystkie bariery formalne zostały zniesione. O becna sytuacja prawna pozwala na reorganizację i integrację rozwijających się dotychczas oddzielnie systemów szlaków obu krajów, w związku z czym obecny układ znakowanych tras wzdłuż granicy polsko czeskiej nie może zostać uznany za ostateczny.