Prace Geograficzne, z. 139

Redaktor: Dorota Matuszko, Katarzyna Piotrowicz
Rok wydania: 2014
Język publikacji: polski, angielski

ISSN 1644-3586

Cena egzemplarza: 20 zł (w tym 5% VAT)

Publikacja jest do nabycia w Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Istnieje również możliwość złożenia zamówienia przez internet.

Wszelkich informacji dotyczących zamówień udziela Sekretariat IGiGP UJ:
tel. +48/12/ 664-52-50
e-mail: sekretariat@geo.uj.edu.pl

Publikacje wysyłane są jedynie pod dokonaniu z góry wpłaty na konto:
PEKAO S.A. o/Kraków 34 1240 4722 1111 0000 4860 3050

Osoby zainteresowane otrzymaniem faktury VAT prosimy o podanie odpowiednich danych (nazwę płatnika, adres oraz nr NIP) w polu "uwagi".

Tytuł: Zeszyt: Redaktorzy:
Rok: Język publikacji: Cena jednostkowa:
Imię: Nazwisko:
Email: Tel:
Ulica: Kod pocztowy:
Miasto: Kraj:
Liczba egzemplarzy: Do wartości egzemplarza doliczany jest koszt przesyłki - 7,5 PLN.

Przy zamówieniach powyżej 1 egzemplarza koszty przesyłki należy uzgodnić indywidualnie.

Uwagi:
Spis treści:
Uwarunkowania synoptyczne porywów wiatru w Żeńsku (2008–2009)
Autor: Monika Lisowska
Strony: 33-41
Summary - read more..
Synoptic conditions of wind gusts at Żeńsko in Western Pomerania (2008 – 2009) Wind gusts are a dangerous meteorological phenomenon which may cause material damage and risk to human life. In recent years they have been observed more frequently. The purpose of this analysis is to examine synoptic situations favouring the occurrence of wind gust in Żeńsko (Western Pomerania) and to characterize their seasonal, monthly and diurnal variations. The study uses data on wind speed and direction from the wind data collection tower at Żeńsko from the period between January 2008 and December 2009. Wind speed was measured at two heights – 25 and 50 m above ground level. The location selected for this analysis represents lakeland landscape, typical for this part of Poland. Wind Gusts at Żeńsko are observed throughout the year. The maximum of their occurrence is observed in March and August, while the minimum in May and September. During the day they most often occur in the afternoon hours. A synoptic situation favouring the occurrence of wind gusts is a baric col over Poland. They equally often occur during fronts transition, particularly with a cold front. The investigation revealed that wind gusts always occur on days with the advection of more than one air mass. They also occur with a high probability (over 25%) in the cases of tropical and polar continental air flow.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Porywy wiatru są niebezpiecznym zjawiskiem meteorologicznym, mogącym powodować straty materialne i zagrożenie życia ludzkiego. W ostatnich latach obserwuje się ich coraz więcej. Celem artykułu jest wskazanie sytuacji synoptycznych sprzyjającychwystępowaniu porywów wiatru w Żeńsku (Pomorze Zachodnie) oraz charakterystyka ich przebiegu rocznego i dobowego. W badaniach wykorzystano prędkości wiatru z wysokości 25 i 50 m n.p.g. w latach 2008 i 2009. Porywy wiatru w Żeńsku są obserwowane przez cały rok. Maksimum ich występowania przypada na marzec oraz sierpień. Najrzadziej występują w maju i wrześniu. W ciągu doby najczęstsze są w godzinach okołopołudniowych. Sytuacją synoptyczną sprzyjającą pojawianiu się porywów wiatru jest siodło baryczne nad obszarem Polski. Równie często występują przy przejściu frontów atmosferycznych, szczególnie frontu chłodnego. W latach 2008 i 2009 porywy wiatru występowały zawsze w dniach z więcej niż jedną masą powietrzną napływającą nad Pomorze Zachodnie. Również z ponad 25% prawdopodobieństwem można się ich spodziewać przy adwekcji powietrza zwrotnikowego i polarnego kontynentalnego.
Derecho jako przykład silnych zjawisk anemologicznych –dotychczasowy stan badań.
Autor: Daniel Celiński-Mysław
Strony: 21-32
Summary - read more..
Derecho as an example of severe anemological phenomena – the present state of research The aim of the paper is to review the state of research on the phenomenon of derecho, with particular emphasis on studies conducted in Europe and on the American continent. The paper presents different approaches to the identification criteria of derecho. The structure and conditions for its formation were characterized. Long term studies on the multi-annual occurrence of derecho on both continents were described. The presented review of literaturę led to the conclusion that there are still many opportunities to study mesoscale convective systems which cause derecho on the European continent.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem opracowania jest przegląd dotychczasowego stanu badań nad zjawiskiem derecho ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonych w Europie i na kontynencie amerykańskim. W pracy przedstawiono różne podejścia do kryteriów identyfikacji derecho, scharakteryzowano strukturę oraz warunki sprzyjające jego powstawaniu. Opisano badania dotyczące wieloletniego występowania derecho na obu kontynentach. W wyniku przedstawionego przeglądu piśmiennictwa stwierdzono, że istnieje jeszcze szerokie pole do badań mezoskalowych układów konwekcyjnych wywołujących derecho na kontynencie europejskim.
Uwarunkowania cyrkulacyjne występowania ciepłych miesięcy zimowych na obszarze pobrzeży południowobałtyckich
Autor: Małgorzata Świątek
Strony: 43-56
Summary - read more..
Circulation conditions of the occurrence of warm winter months in the southern Baltic coast The paper analyzes winter temperatures in the Polish part of the southern Baltic coast using the mean monthly temperature from the years 1951–2010 from the following stations: Szczecin, Świnoujście, Ustka, Hel, Gdynia and Elbląg and the maximum daily air temperature from the years 1986–2010 from the stations: Szczecin, Świnoujście, Kołobrzeg, Łeba and Hel. In order to characterize the circulation determinants in especially warm winters, the NAO index and types of circulation according to Lityński were used. The study showed a strong influence of the western airflow on winter temperatures, which distorted the upward trend in temperature by an extremely high intensity of advection. The particularly strong advection of air masses from the Atlantic in the last decade of the twentieth century contributed to the high, compared to other years, winter temperature on the Polish coast, especially in its western part.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W pracy przeanalizowano temperaturę miesięcy imowych polskiej części obrzeży Południowobałtyckich, wykorzystując miesięczne artości temperatury powietrza lat 1951–2010 ze stacji: Szczecin, Świnoujście, Ustka, Hel, Gdynia i Elbląg, oraz maksymalne dobowe wartości temperatury powietrza z lat 1986–2010 ze stacji: Szczecin, Świnoujście, Kołobrzeg, Łeba i Hel. W celu scharakteryzowania uwarunkowań cyrkulacyjnych nietypowo ciepłych miesięcy zimowych (grudnia, stycznia i lutego) wykorzystano wartości indeksu NAO oraz typy cyrkulacji według klasyfikacji Lityńskiego. Przeprowadzone badania wykazały bardzo silny wpływ na temperaturę powietrza zimą adwekcji mas powietrza z zachodu. Zmiany natężenia spływu zachodniego nakładały się na trend rosnący temperatury powietrza. Stanowiły przyczynę szczególnie silnego wzrostu temperatury w ostatniej dekadzie XX w. oraz jej niewielkiego spadku na początku XXI w. Szczególnie silna adwekcja mas powietrza w drugiej połowie lat 80. i w latach 90. XX w. znad Atlantyku przyczyniła się do wysokiej, w porównaniu z innymi latami, temperatury na polskim wybrzeżu, zwłaszcza zachodnim.
Ekstremalne osobliwości w rocznym przebiegu temperatury powietrza w Krakowie w latach 1826–2010
Autor: Ewa Krępa, Dominika Ciaranek
Strony: 57-67
Summary - read more..
Extreme cases of singularities in the annual course of air temperature in Krakow in the period 1826–2010 The aim of this study is to identify extreme cases of the appearance of singularities in the annual air temperature course in the period 1826–2010 in Krakow. In climatological literature the term "singularities" denotes characteristic fluctuations in the annual course of temperature, occurring periodically every year. In this paper a special attention was paid to the duration and long-term variability of distinguished singularities. A 5-degree polynomial was used to smooth out the annual course of temperature. A model of temperature variation was calculated on this basis. Differences between the mean daily temperature values and those calculated from the model was taken into account to distinguish these singularities. It was found that in the period 1826–2010 in Krakow, warm anomalies slightly prevailed over cold anomalies. In the annual course, singularities occurred most frequently in spring, but the greatest differences between the daily mean air temperature and that calculated from the model appeared in winter. However, there was no clear recurrence of the analyzed events (singularities) in the multi-year period.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W przebiegu rocznym temperatury powietrza w strefie umiarkowanej można zauważyć charakterystyczne wahania, które mogą występować cyklicznie, z roku na rok. W literaturze klimatologicznej takie okresy nazywamy osobliwościami (singularities). Celem niniejszego opracowania jest identyfikacja ekstremalnych przypadków występowania osobliwości w przebiegu rocznym temperatury powietrza w latach 182 –2010 w Krakowie. Szczególną uwagę zwrócono na długość trwania oraz wieloletnią zmienność wyróżnionych osobliwości. Do wygładzenia rocznego przebiegu temperatury wykorzystano wielomian 5. stopnia, na podstawie którego obliczono wzorcowy model zmienności temperatury. Wyróżniając osobliwości, uwzględniono różnice między średnimi dobowymi wartościami a tymi obliczonymi z modelu. Stwierdzono, że w latach 1826–2010 w Krakowie nieznacznie przeważały anomalie ciepła nad anomaliami chłodu. W przebiegu rocznym najczęściej pojawiały się one wiosną, największe zaś różnice między średnią dobową temperaturą powietrza a tą obliczoną z modelu występowały zimą. W przebiegu wieloletnim nie zaobserwowano jednak wyraźnej powtarzalności analizowanych zdarzeń (singularities).
Cyrkulacyjne uwarunkowania skrajnych wielkości zachmurzenia w zachodniej części Karpat Polskich.
Autor: Grażyna Pluta
Strony: 69-78
Summary - read more..
Circulation conditions of the extreme amount of cloudiness in the western part of Polish Carpathians In spite of the fact that cloudiness is not a direct reason of extreme meteorological events, it is a visual indicator of atmospheric conditions influencing the formation of other meteorological elements. It can also help in forecasting and explaining meteorological phenomena. In this paper selected characteristics of cloudiness in periods with anomalous and extreme amount of cloudiness at three synoptic stations in the western part of Polish Carpathians were analyzed. Months with anomalous and years with extreme amount of cloudiness were taken into account. Records of cloudiness observations in the years 1971–2000 at selected synoptic stations of Institute of Meteorology and Water Management ( Bielsko-Biała, Kasprowy Wierch, Zakopane ) were used in this analysis. Data from the Calendar of synoptic situations for Southern Poland by Niedźwiedź(2011) regarding circulation patterns and air masses from the appropriate period were used as well. This analysis indicated a distinct influence of atmospheric circulation on the occurrence of anomalous amount of cloudiness and some modifications of this influence by local conditions. It also showed differences between the processes that form anomalous amount of cloudiness at different locations in the analyzed mountain area.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Pomimo że zachmurzenie nie stanowi bezpośredniej przyczyny tzw. ekstremalnych zjawisk pogodowych jest ono wizualnym wskaźnikiem stanu atmosfery, który jednocześnie wpływa na kształtowanie innych elementów meteorologicznych i może pomóc w prognozowaniu i wyjaśnieniu wielu zjawisk meteorologicznych. W niniejszym artykule zanalizowano wybrane charakterystyki zachmurzenia w okresach o anomalnej i ekstremalnej wielkości zachmurzenia na trzech stacjach synoptycznych w zachodniej części Karpat Polskich w powiązaniu z towarzyszącymi im warunkami cyrkulacji atmosferycznej. Uwzględniono miesiące o anomalnej i lata o ekstremalnej wielkości zachmurzenia. W analizie wykorzystano wyniki obserwacji zachmurzenia prowadzonych w latach 1971–2000 na wybranych stacjach synoptycznych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej: Bielsko-Biała, Kasprowy Wierch i Zakopane. Dołączono również dane z Kalendarza typów cyrkulacji atmosfery dla Polski Południowej (Niedźwiedź 2011) dotyczące typów cyrkulacji oraz mas powietrza w analizowanym trzydziestoleciu. Dokonana analiza wykazała wyraźny wpływ cyrkulacji atmosferycznej na występowanie anomalnej wielkości zachmurzenia oraz modyfikacje tego wpływu przez czynniki lokalne. Wskazała również na różnice procesów kształtujących anomalne wielkości zachmurzenia w różnych położeniach górskich na analizowanym terenie.
Zachmurzenie i burze w aspekcie ekstremalnych zdarzeń atmosferycznych
Autor: Dorota Matuszko
Strony: 79-92
Summary - read more..
Cloudiness and thunderstorms in the context of extreme atmospheric events The paper discusses cloudiness in the context of the occurrence of extreme events using records from Krakow (1951–2012). The variables analysed included the maximum cloud cover, the number of cloudy and overcast days, and the structure of cloud cover. The study also analysed the numbers of days with the Cumulonimbus cloud and a thunderstorm in Krakow and its environs using data from the stations at Gaik-Brzezowa and Łazy (1991–2012). The number was found to have increased, especially in the cool half of the year, which may be related to the current climatic warming. However, the increase in the number of days with a thunderstorm was greater than in that with the Cumulonimbus cloud.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule omówiono wielkości charakteryzujące zachmurzenie w aspekcie wystąpienia zdarzeń ekstremalnych, na podstawie danych z Krakowa (lata 1951–2012). Przedstawiono maksymalne wartości zachmurzenia, liczbę dni pochmurnych i całkowicie zachmurzonych oraz strukturę zachmurzenia. Dokonano również analizy liczby dni z chmurą Cumulonimbus i burzą w Krakowie i okolicach, na podstawie danych ze stacji w Gaiku-Brzezowej i Łazach (lata 1991–2012). Stwierdzono wzrost częstości występowania dni z chmurą Cumulonimbus i burzą, szczególnie w chłodnej części roku, co prawdopodobnie ma związek z współczesnym ociepleniem klimatu. Wzrost liczby
Zachmurzenie i burze w aspekcie ekstremalnych zdarzeń atmosferycznych
Autorzy:
Strony: 79-92
Summary - read more..
Cloudiness and thunderstorms in the context of extreme atmospheric events The paper discusses cloudiness in the context of the occurrence of extreme events using records from Krakow (1951–2012). The variables analysed included the maximum cloud cover, the number of cloudy and overcast days, and the structure of cloud cover. The study also analysed the numbers of days with the Cumulonimbus cloud and a thunderstorm in Krakow and its environs using data from the stations at Gaik-Brzezowa and Łazy (1991–2012). The number was found to have increased, especially in the cool half of the year, which may be related to the current climatic warming. However, the increase in the number of days with a thunderstorm was greater than in that with the Cumulonimbus cloud.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule omówiono wielkości charakteryzujące zachmurzenie w aspekcie wystąpienia zdarzeń ekstremalnych, na podstawie danych z Krakowa (lata 1951–2012). Przedstawiono maksymalne wartości zachmurzenia, liczbę dni pochmurnych i całkowicie zachmurzonych oraz strukturę zachmurzenia. Dokonano również analizy liczby dni z chmurą Cumulonimbus i burzą w Krakowie i okolicach, na podstawie danych ze stacji w Gaiku-Brzezowej i Łazach (lata 1991–2012). Stwierdzono wzrost częstości występowania dni z chmurą Cumulonimbus i burzą, szczególnie w chłodnej części roku, co prawdopodobnie ma związek z współczesnym ociepleniem klimatu. Wzrost liczby