Prace Geograficzne, z. 142

Redaktor: Mirosław Mika, Jolanta Święchowicz
Rok wydania: 2015
Język publikacji: polski, angielski

ISSN 1644-3586

Cena egzemplarza: 20 (w tym 5% VAT)

Publikacja jest do nabycia w Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Istnieje również możliwość złożenia zamówienia przez internet.

Wszelkich informacji dotyczących zamówień udziela Sekretariat IGiGP UJ:
tel. +48/12/ 664-52-50
e-mail: sekretariat@geo.uj.edu.pl

Publikacje wysyłane są jedynie pod dokonaniu z góry wpłaty na konto:
PEKAO S.A. o/Kraków 34 1240 4722 1111 0000 4860 3050

Osoby zainteresowane otrzymaniem faktury VAT prosimy o podanie odpowiednich danych (nazwę płatnika, adres oraz nr NIP) w polu "uwagi".

Tytuł: Zeszyt: Redaktorzy:
Rok: Język publikacji: Cena jednostkowa:
Imię: Nazwisko:
Email: Tel:
Ulica: Kod pocztowy:
Miasto: Kraj:
Liczba egzemplarzy: Do wartości egzemplarza doliczany jest koszt przesyłki - 7,5 PLN.

Przy zamówieniach powyżej 1 egzemplarza koszty przesyłki należy uzgodnić indywidualnie.

Uwagi:
Spis treści:
Development of tourist infrastructure on Babia Góra Mt. ( Western Carpathians ) in conditions where there is risk due to slope processes
Autor: Adam Łajczak, Barbara Czajka, Ryszard J. Kaczka
Strony: 7-40
Summary - read more..
The aim of the paper is to evaluate the sustainability of the location of all elements of tourist infrastructure on the slopes of Babia Góra Mt. in the Western Beskidy Mountains taking into account local relief and a range of geomorphologic processes. For more than 130 years, local tourist facilities remained unthreatened by slope processes with the exception of very limited sections of the northern slope. A deep-seated landslide reactivated in the mid 19th century affected a small section of that slope that is outside of regular tourist traffic while another landslide, a shallow one that remains active, has been damaging a single marked tourist trail. Debris flows observed locally on the northern slope are not typical of contemporary relief dynamics across Babia Góra Mt. and therefore cannot be regarded as a universal threat to local tourist infrastructure. In addition, snow avalanches that reach short stretches of tourist trails on the northern slope have not damaged them. The current hazard status of the tourist infrastructure on Babia Góra Mt. is clearly better than it would have been if certain heavy development plans had been carried out in geomorphologically ulnerable areas.
Wpływ działalności człowieka na funkcjonowanie jeziora osuwiskowego, na przykładzie Pucołowskiego Stawku w Gorcach
Autor: Krzysztof Buczek
Strony: 41-56
Summary - read more..
The paper presents the results of a study of the human impact on the evolution of a landslide lake. An example of a landslide lake subjected to strong anthropogenic influence is that of the Pucołowski Stawek lake in the Gorce Mts. Historical data analysis, interviews with local inhabitants, and several surveys of the lake area and shoreline at various moments of its history have enabled us to reconstruct the lake's evolution since the early 20th century. Research has shown that since the first field description in 1932, the lake did not become overgrown (as it is very common for this type of lake), until the late 1980s. The reason for its preservation has been human activity. The subsequent acceleration of the overgrowing of the Pucołowski Stawek lake has been connected with the cessation of mowing, grazing and peat extraction in the lake basin. This has led to the full disappearance of this water body and the reservoir to fen type peat bog. In December 2011, the owners of the lake deepened the lake basin and removed organic sediments at the same time. This led to lake reactivation, although with a changed shoreline. The area of the lake basin decreased about 22% compared with its size in 1968. The same is true of the shoreline development factor which is now 1.08 compared with 1.23 in 1968. Dynamic plant succession has been observed since 2012 in the Pucołowski Stawek lake, and the lake area has decreased about 27% compared with its size in 2012. The consequences of the action which led to the deepening of the lake significantly affected the fauna and flora of the reservoir, causing improvement in amphibians' habitat conditions. Human activity in this area has led to water reservoir reactivation, giving it unique landscape value as well as increasing its biodiversity by restoring adequate habitat conditions.
Abstrakt - czytaj wiecej...
W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących wpływu działalności człowieka na funkcjonowanie jeziora osuwiskowego na przykładzie Pucołowskiego Stawku w Gorcach. Analiza danych historycznych, wywiad środowiskowy oraz kilkakrotne kartowanie zmian linii brzegowej i zasięgu jeziora pozwoliły na rekonstrukcję zmian funkcjonowania zbiornika sięgającą początku XX w. Stwierdzono, że jezioro to od czasu jego pierwszego opisu w 1932 r. do lat 80. ubiegłego stulecia nie ulegało zarastaniu i stopniowemu zanikowi, charakterystycznemu dla tego typu zbiorników, co wiązało się z działalnością człowieka. Zaprzestanie wykaszania roślinności wodnej w obrębie misy jeziornej, wypasu w jej obrębie bydła oraz eksploatacji znajdującego się w zbiorniku torfu, zwiększyło tempo zarastania misy jeziornej, doprowadzając w 2008 r. do całkowitego zaniku otwartego lustra wody i przeobrażeniu zbiornika w torfowisko niskie. Właściciele Pucołowskiego Stawku w grudniu 2011 r. pogłębili misę zbiornika, usuwając znajdujące się tam osady organiczne. Skutkiem tych działań była reaktywacja jeziora, którego parametry morfometryczne uległy jednak zmianie w stosunku do okresu sprzed zarośnięcia. Powierzchnia jeziora zmniejszyła się bowiem o ok. 22% w stosunku do stanu z 1968 r., a współczynnik rozwinięcia linii brzegowej zmniejszył się z 1,23 do 1,08. Pogłębienie misy jeziornej miało wpływ na faunę i florę zbiornika, powodując m.in. poprawę warunków siedliskowych płazów zamieszkujących Pucołowski Stawek. Działalność człowieka przyczyniła się zarówno do reaktywacji zbiornika wodnego, przez przywrócenie jego walorów krajobrazowych, jak i do zwiększenia bioróżnorodności obszaru, przez renaturalizację warunków siedliskowych żyjącej w nim fauny wodnej.
Problematyka reklamy zewnętrznej na obszarach cennych przyrodniczo, przykład otoczenia Tatr
Autor: Karolina Listwan-Franczak, Paweł Franczak
Strony: 57-75
Summary - read more..
Outdoor advertising is increasingly being used as a medium in marketing. It allows a simple and effective way to reach potential customers. Outdoor advertising as „the only medium that cannot be turned off" is growing faster than traditional means of marketing communication; it results in an increase in the intensity of its occurrence in public space. However, it is accompanied by negative consequences such as the degradation of the quality of public space and the aesthetics of the landscape. The aim of the study is to answer the question: Is the quality of the mountain landscape significantly threatened by widespread outdoor advertising? The study area consists of the Tatras on the Polish and Slovak sides. Significant differences were found in the occurrence of outdoor advertising on both sides of the border. Much more advertising media exists in the Polish (northern) part of the study area where they have the highest concentration along major roads and at tourist destinations. In the Slovak part, the distribution of advertising media has a lower intensity. The final finding is that chaos exists in areas of high landscape value in terms of advertising volume.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Reklama zewnętrzna (outdoorowa) stanowi coraz częściej wykorzystywany środek przekazu marketingowego. Pozwala ona w sposób prosty i skuteczny dotrzeć do potencjalnego odbiorcy (konsumenta). Reklama zewnętrzna, jako „jedyne medium, którego nie można wyłączyć", rozwija się szybciej niż tradycyjne środki komunikacji rynkowej. Skutkuje to wzrostem natężenia jej występowania w przestrzeni publicznej. Towarzyszą temu negatywne konsekwencje w postaci degradacji jakości przestrzeni publicznej i estetyki krajobrazu. Celem pracy jest odpowiedź na pytanie, czy jakość przestrzeni górskiej o wysokich walorach krajobrazowych jest istotnie zagrożona intensywną lokacją nośników reklamy zewnętrznej. Jako obszar badań wybrano tereny otaczające łańcuch tatrzański po stronie polskiej i słowackiej. W rezultacie badań inwentaryzacyjnych stwierdzono znaczne zróżnicowanie występowania nośników reklamy zewnętrznej po obu stronach granicy państwowej. Znacznie więcej nośników reklamy występuje w polskiej (północnej) części obszaru badań niż w części słowackiej. Największa koncentracja reklamy zewnętrznej występuje wzdłuż dróg tranzytowych i w miejscowościach turystycznych. W toku rozważań wskazano także na niektóre przyczyny chaosu reklamowego w przestrzeni publicznej obszarów cennych krajobrazowo.
Zastosowanie audytu miejskiego do oceny zagospodarowania przestrzennego dawnego osiedla kolejowego na przykładzie Sosnowca Maczek
Autor: Weronika Dragan
Strony: 77-88
Summary - read more..
The aim of the study is to evaluate spatial organization quality using the urban audit. It is one of the suitable methods used in this type of diagnosis, and it is a procedurę with independent modules for the collection and processing of information in order to show social, economic, and urban public space diversity. However, this study is limited to a single subsystem – urban space. The basic condition for the correctness of the urban audit execution is the selection of a relatively small and functionally and morphologically homogeneous area. The study was conducted in Sosnowiec City – in the Maczki district, in the area associated with the establishment of the Warsaw–Vienna Railway border station between the Kingdom of Poland ( then part of Russia ) and Austria–Hungary and the broad-gauge railway station of the Iwangorodzko-Dąbrowska Railway. The urban audit was conducted for the following streets: Kadłubka, Krakowska, Skwerowa, Spacerowa, Stacyjna and Wodociągi. It was found that in the worst condition are the following streets: Stacyjna Street, leading to the former broad-gauge station, with gaps between buildings and low quality of road infrastructure, and Skwerowa Street, which is characterized by a predominance of old housing stock for railway workers. The best technical condition for identified in the case of Spacerowa Street, primarily due to the occurrence of privately-owned housing. Thus, research has shown that the district is in need of urban revitalization.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Celem artykułu jest przedstawienie audytu miejskiego jako metody diagnozowania jakości zagospodarowania przestrzennego na przykładzie dzielnicy Sosnowiec Maczki. Audyt miejski stanowi procedurę modułową zbierania oraz przetwarzania informacji na temat zróżnicowania społecznego, ekonomicznego i urbanistycznego przestrzeni miejskiej. Warunkiem poprawności wykonania audytu miejskiego jest wybór niedużego obszaru, jednorodnego funkcjonalnie i morfologicznie. Badania przeprowadzono w części dzielnicy Sosnowiec Maczki, której geneza jest związana z powstaniem stacji granicznej Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej pomiędzy Królestwem Polskim ( Rosją ) a Austro-Węgrami, oraz stacji szerokotorowej Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej. W diagnozie ograniczono się do podsystemu urbanistycznego obszaru badań. Ocenę przedmiotową zrealizowano z podziałem na ulice: Kadłubka, Krakowską, Skwerową, Spacerową, Stacyjną oraz Wodociągi. Stwierdzono, że w najgorszym stanie znajdują się: ulica Stacyjna, odznaczająca się lukami w zabudowie oraz nieprzystosowaną infrastrukturą drogową, oraz ulica Skwerowa, cechująca się dominacją starej mieszkalnej zabudowy kolejarskiej. Pod względem stanu technicznego najlepiej prezentuje się ulica Spacerowa, głównie za sprawą indywidualnej zabudowy mieszkaniowej. Zidentyfikowane cechy urbanistyczne badanego obszaru wskazują na konieczność podjęcia działań rewitalizacyjnych.
Partycypacja obywatelska w procesie rewitalizacji na przykładzie planowania Zintegrowanego Programu Rewitalizacji Osiedla Nikiszowiec w Katowicach
Autor: Agnieszka Pudełko
Strony: 89-103
Summary - read more..
The aim of the paper is an analysis of the planning process of the Integrated Revitalization Program for the Nikiszowiec public housing project in Katowice. The article is based on desk research (data provided by the Katowice Municipal Office, work reports for the project), interview with an expert responsible for the consultation and the final shape of the project – Dagmara Mliczyńska-Hajda, as well as on surveys conducted among organizations working for the citizens of Nikiszowiec. The paper presents the history of the Nikiszowiec housing project and the current crisis area. Discussed is the process of planning and designing a revitalization project by an expert. It has been shown that social participation is needed for successful revitalization and the analyzed example can be considered as a model case study.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Artykuł dotyczy zagadnienia roli partycypacji obywatelskiej w procesie rewitalizacji na przykładzie Zintegrowanego Programu Rewitalizacji Osiedla Nikiszowiec w Katowicach. Dokonano w nim analizy danych zastanych typu desk research (dokumenty udostępnione przez Urząd Miasta w Katowicach, sprawozdania z prac nad projektem), wywiadu z ekspertką odpowiedzialną za konsultację i ostateczny kształt projektu – Dagmarą Mliczyńską-Hajdą, oraz wyników ankiet przeprowadzonych wśród organizacji działających na rzecz społeczności Nikiszowca. W pracy przedstawiono w zarysie historię osiedla patronackiego, wskazano na obszary problemowe występujące obecnie na tym terenie. Omówiono przebieg procesu planowania rewitalizacji, w którym brali udział mieszkańcy dzielnicy. Ukazano także ostateczny kształt projektu zaproponowanego przez eksperta. W artykule wykazano, że partycypacja społeczna stanowi podstawę udanego procesu rewitalizacji, a analizowany przykład można uznać za rozwiązanie modelowe.
Cyrkulacyjne uwarunkowania przebiegu szlaków morskich z Europy do Indii w „Epoce Żagla"
Autor: Krzysztof Jarzyna
Strony: 105-124
Summary - read more..
Knowledge of prevailing winds and ocean currents was one of the crucial factors deciding the success of European sailors during the Age of Discovery. Its role has not been fully appreciated in Polish geography yet. The role of prevailing winds and ocean currents in the determination of sea lanes in the Atlantic Ocean and the Indian Ocean is described in this paper. It has been shown that winds and ocean currents can both make easier or more difficult navigation to a given destination. Some navigational techniques were developed to overcome such obstacles. The volta do mar technique was used to avoid beating trade winds during return voyages from the West Africa coast. The use of this technique in the South Atlantic Gyre demanded to drift southwest after passing by the Guinea coast and use the Brazilian Current and next prevailing westerlies to reach the Cape of Good Hope. Monsoon circulation is the main navigational challenge in the Indian Ocean. Good timing is essential for the fastest voyage there. The Brouwer Route resolved the problem of the seasonality of navigation to the Malay Archipelago to some degree. It was shown too that using the sea lanes mentioned above enabled many important discoveries, particularly those of the Brazilian and Western Australian coasts.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Poznanie cyrkulacji atmosferycznej i oceanicznej było jednym z czynników decydujących o sukcesie europejskich wielkich odkryć geograficznych ( XV–XVII w. ). Fakt ten nie został jednak do tej pory w pełni doceniony przez geografów polskich. W artykule przedstawiono cyrkulacyjne uwarunkowania przebiegu najważniejszych morskich szlaków handlowych wykorzystywanych w żegludze wzdłuż wybrzeży Afryki Zachodniej i w żegludze do Indii. Stwierdzono, że nawigacyjne wyzwania napotykane przez żeglarzy na poszczególnych akwenach różniły się. W żegludze z Afryki Zachodniej do portów Półwyspu Iberyjskiego stosowano strategię nawigacyjną volta do mar, aby uniknąć halsowania na przeciw pasatom. Na Atlantyku Południowym podobny cel w żegludze do Przylądka Dobrej Nadziei miało poprowadzenie szlaku morskiego zachodnim krańcem tego akwenu. Z kolei na Oceanie Indyjskim żeglarze europejscy, planując harmonogram swojej podróży, musieli uwzględnić sezonową zmienność monsunów. Do pewnego stopnia uwolniła ich od tego żegluga szlakiem zaproponowanym przez Hendrika Brouwera. Wskazano też, że wykorzystanie opisanych szlaków przyczyniło się do szeregu odkryć geograficznych, w tym zwłaszcza wybrzeży Brazylii i Australii Zachodniej.
Cyrkulacyjne uwarunkowania przebiegu szlaków morskich z Europy do Indii w „Epoce Żagla"
Autorzy:
Strony: 105-124
Summary - read more..
Knowledge of prevailing winds and ocean currents was one of the crucial factors deciding the success of European sailors during the Age of Discovery. Its role has not been fully appreciated in Polish geography yet. The role of prevailing winds and ocean currents in the determination of sea lanes in the Atlantic Ocean and the Indian Ocean is described in this paper. It has been shown that winds and ocean currents can both make easier or more difficult navigation to a given destination. Some navigational techniques were developed to overcome such obstacles. The volta do mar technique was used to avoid beating trade winds during return voyages from the West Africa coast. The use of this technique in the South Atlantic Gyre demanded to drift southwest after passing by the Guinea coast and use the Brazilian Current and next prevailing westerlies to reach the Cape of Good Hope. Monsoon circulation is the main navigational challenge in the Indian Ocean. Good timing is essential for the fastest voyage there. The Brouwer Route resolved the problem of the seasonality of navigation to the Malay Archipelago to some degree. It was shown too that using the sea lanes mentioned above enabled many important discoveries, particularly those of the Brazilian and Western Australian coasts.
Abstrakt - czytaj wiecej...
Poznanie cyrkulacji atmosferycznej i oceanicznej było jednym z czynników decydujących o sukcesie europejskich wielkich odkryć geograficznych ( XV–XVII w. ). Fakt ten nie został jednak do tej pory w pełni doceniony przez geografów polskich. W artykule przedstawiono cyrkulacyjne uwarunkowania przebiegu najważniejszych morskich szlaków handlowych wykorzystywanych w żegludze wzdłuż wybrzeży Afryki Zachodniej i w żegludze do Indii. Stwierdzono, że nawigacyjne wyzwania napotykane przez żeglarzy na poszczególnych akwenach różniły się. W żegludze z Afryki Zachodniej do portów Półwyspu Iberyjskiego stosowano strategię nawigacyjną volta do mar, aby uniknąć halsowania na przeciw pasatom. Na Atlantyku Południowym podobny cel w żegludze do Przylądka Dobrej Nadziei miało poprowadzenie szlaku morskiego zachodnim krańcem tego akwenu. Z kolei na Oceanie Indyjskim żeglarze europejscy, planując harmonogram swojej podróży, musieli uwzględnić sezonową zmienność monsunów. Do pewnego stopnia uwolniła ich od tego żegluga szlakiem zaproponowanym przez Hendrika Brouwera. Wskazano też, że wykorzystanie opisanych szlaków przyczyniło się do szeregu odkryć geograficznych, w tym zwłaszcza wybrzeży Brazylii i Australii Zachodniej.